“Espazo no Tempo” | Aldo G. Facho Dede

Espazo no Tempo
A Arquitectura Moderna como Fenómeno Cultural
Luís Miró Quesada Garland, arquitecto
Lima – Perú 1945. Compañía de Impresións e Publicidade

Primeiro documento escrito e publicado por un arquitecto peruano no que se fala claramente sobre a nova arquitectura que se xera como consecuencia dun cambio estrutural na sociedade.

Segundo o arquitecto Adolfo Córdova este vai ser o material que motivou o desexo de cambio e renovación nos estudantes do Departamento de Arquitectura en 1945, que se vai manifestar como a esixencia da creación do Centro de Estudantes e a partir diso o reclamo por cambios na curricula e a incorporación de novos docentes. Este grupo logo formaría baixo a tutela de Miró Quesada la Agrupación Espacio.

Miró Quesada é o xestor da comprensión da sociedade do verdadeiro significado do Movemento Moderno, lonxe desa deformación estilística que empezara a aparecer por eses anos. A partir da súa achega as novas xeracións van comprender a necesidade de ser coherentes co seu espazo e tempo, de alí a desacreditación dos estilos histórico-evocativos e o traballo na aceptación dun novo modo de entender a arquitectura.

“Espazo no Tempo” é un libro fundamental para entender a evolución da arquitectura peruana do século XX. Debería ser de lectura obrigada nas decenas de facultades que hai no país, lamentablemente pasa desapercibido pola maioría de docentes e costa obter unha copia da única edición publicada.

Neste libro non só disértase sobre os fundamentos da Modernidade, afóndase nos matices dunha concepción universal da Forma dados polas variantes do Lugar: clima, xeografía, latitude, etc. Toma contacto coa tradición construtiva no sentido de aprender das respostas dos antigos poboadores ás características do contexto, evolucionando en tecnoloxía e uso.

“Espazo no Tempo” é o primeiro, e ata onde coñezo único, tratado de arquitectura moderna no Perú. A obra de Miró Quesada transcende lonxe o seu espazo e tempo e chega con plena vixencia ao noso.

A continuación trascribo algunhas citas que espero axuden a comprender a valía do material.

Introducción

/…/ Hoxe parece ser que un novo espírito, un novo sentimento cósmico está a nacer. /…/ E é, igualmente, e nel teño eu segura fe, as artes de hoxe e a arquitectura nosa que capta e simboliza este novo sentir da humanidade do cosmos, na novidosa fluidez do seu formalismo, no seu dinámico sentir da forma, no invivito movemento dos seus volumes e na rítmica vitalidade da súa plasticidade: Temporalidade do espacial.

Por iso, porque a actual arquitectura, malia unha xeneralizada incomprensión, é realmente en toda a nobreza da aceptación, espazo no tempo, estimei que é este o título máis xustificado para encabezar as liñas que seguen, nacidas no desexo de aclarar e xeneralizar a verdade dunha nova arquitectura como expresión da cultura de hoxe (p.12).

/…/

Arquitectura Vivente

O termo arquitectura moderna é impreciso, difuso e limitado; por iso imos referirnos, en termo máis xeral e explícito, a un renovador movemento arquitectónico, a unha arquitectura vivente. A unha arquitectura en plena evolución, henchida de vitalidade, sen trabas nin fórmulas académicas, buscando só expresar con verdade, en novas e puras forma estéticas, a magnífica evolución espiritual e técnica da humanidade hoxe. Dicimos arquitectura vivente, porque queremos referirnos, non á obra arquitectónica feita nestes días, que por tal podía dicirse moderna, senón a aquela que é representativa do espírito destes os nosos días, a aquela que é xerada en consonancia coa súa época e a súa colectividade; a aquela que vive noso vivir (p.15).

/…/

Comprendamos a Arquitectura Actual no seu xusto medio: como forma evolutiva que enraizada no pasado busca expresión nova, lóxica, espontánea e propia – propia da época e propia do país. /… / Por tan auténtica arquitectura, é hora xa que deixemos de copiar fórmulas mortas e inexpresivas, e de inventar “cousas moi modernas”, espectaculares, complicadas e falsas, e inxenuamente inexpresivas na súa pseudo-modernidade (p.21).

/…/

Con tal finalidade veremos, a través destas páxinas, que a evolución arquitectónica habida non é simplemente de forma e expresión, senón que as súas raíces son máis profundas. Que estas formas novas están condicionadas por unha evolución total no plano, a estrutura, as novas condicións de vida, os produtos da industria mecanizada, a aplicación de novas técnicas, etc. Veremos que a arquitectura actual consiste non só nun cambio de fachada, de pano decorativo, como simplemente se cree, senón nun cambio radical do edificio todo, e dos conceptos básicos que lle dan orixe. E é esta a razón fundamental deste libro, que existen fundamentos espirituais e materiais que fixeron necesario un radical cambio arquitectónico. Razóns técnicas impostergables: Modernas necesidades humanas que satisfacer. Auténtica emoción actual que exteriorizar (p.22).

/…/

Verbas Fináis

Un novo sentimento cósmico – unha nova sensibilidade do apercibir, do entender, do valorizar e de encarar – parece iluminar o espírito da humanidade hoxe. É, como dixésemos ao comezo, unha nova concepción dos elementos formais da sensibilidade, os elementos a priori do coñecemento, ou sexa o espazo e o tempo.

É unha concepción que ten a súa máis cabal e clara interpretación nas novas teorías físicas da relatividade, que trastornou as ideas tradicionais de espazo e tempo. (p.243)

/…/

Unha nova sociedade, unha nova emoción, unha nova sensibilidade, un espírito novo teñen dado orixe á nova ciencia, á arte nova e á nova arquitectura como espazo no tempo. (Fin – p.246).

Aldo G. Facho Dede · Arquitecto Autor do Blogue Habitar: Ambiente+Arquitectura+Ciudad

Lima · febreiro 2009

Nota:

Lamentablemente Miró Quesada non incorpora a bibliografía utilizada para a elaboración do libro. Tampouco as fontes das imaxes que utiliza. Podemos intuír as súas fontes a partir das citas, nomes e temas, pero non co rigor que un material como este necesitaría para ser esmiuzado.

Arquitecto-urbanista, docente-investigador, convencido de que nuestro país necesita desarrollar sus ciudades en base a modelos de planificación urbana estratégicos y adaptativos, que partan desde las personas y el ambiente, y que busquen la multiplicación del bienestar y su equitativa distribución.

Arquitecto-Urbanista por la Universidad Nacional de Ingeniería (UNI-FAUA), título homologado en Argentina. Magister en Desarrollo Sustentable por la Universidad de Lanús (UNLA-FLACAM, Argentina). Estudios de Doctorado en la Universidad Politécnica de Cataluña (España). Experiencia profesional en Urbanismo, Planificación Urbana y Arquitectura, desarrollada en las ciudades de Lima-Perú, La Plata-Argentina y Barcelona-España. Ha participado en el desarrollo de proyectos y consultorías para Perú, Argentina, España, México y Brasil. Ha ganado concursos de arquitectura y diseño urbano en Perú y Argentina. Es docente del área de Urbanismo de la USAT y miembro del Consejo Consultivo de la Escuela de Arquitectura de la UDEP. Es socio de FDARQ Urbanismo + Arquitectura y editor del blog HABITAR

follow me

Arquivado en: Aldo G. Facho Dede, artigos

Tags: , , , , , , ,