Entrevista comigo mesmo | Borja López Cotelo


Abrín os ollos naquel cuarto de cor amarela. Ao meu arredor, centos de libros e cadernos apoiábanse sobre mobles diseminados pola caótica estanza. Poe, Melville, Tolstoi ou Maupassant amontoábanse en insólito equilibrio. O chan estaba repleto de folios engurrados, vítimas sen dúbida dalgún acceso de ira. Eu xacía sobre un deses fermoso diváns deseñados por Jeanneret e Perriand.

-Ben, cabaleiro. Podemos empezar.

Volvín a vista cara ao lugar de onde procedía a voz. Na penumbra vin un home relativamente novo, de cuxo cabelo escuro, abundante ata o exceso e algo desordenado, se descolgaban dúas poboadas patillas. Sorríame.

-Está vostede cómodo? -preguntou.

O meu interlocutor estaba sentado nunha Fiberglass Chair, unha desas cadeiras que Charles e Ray Eames deseñaron nos anos cincuenta. Fixei a miña atención na súa harmónica curvatura, nas delicadas formas que adquirira a fibra de vidro para acomodarse ao corpo humano. Unha peza orixinal, concluín con certo deleite. O home incorporouse lentamente e puiden distinguir entón o seu nariz, os seus ollos e a súa boca. Nunha fracción de segundo, o seu rostro delineouse ao completou. Non podía crer o que tiña ante os meus ollos: ¡era eu mesmo!

-Si, non se preocupe -balbucín.

Decidín non dicir nada acerca da estraña situación. Probablemente non fose máis que un sono ou unha alucinación, e no caso contrario, como ía crerme ese home, ese outro eu? Preferín seguilo a corrente ata descubrir que clase de delirio me levara á consulta dun psicanalista que se transmutado en min mesmo.

-Ben -dixo-. Así que veu vostede a tratarse desa molesta obsesión. O seu rostro resúltame familiar…

-Teño uns trazos moi comúns -respondín tallante-. Estou listo para comezar o tratamento.

-De acordo, cabaleiro, aínda que eu prefiro chamalo entrevista. Comecemos. En primeiro lugar, querería que me describise vostede o seu primeiro recordo.

Respirei profundamente antes de entrar no xogo dese home.

-É difícil-dixen-. Recordo unhas chalanas apoiadas contra un muro, e unha enseada alí abaixo… ao outro lado, un campo cuxa maleza invade o camiño… O sol está bastante alto, hai un olor punzante a brea e verniz… é todo bastante confuso… ¡Creo que será mellor que lle faga un debuxo!

Recollín un dos papeis do chan, saquei uns rotuladores que levaba no peto e tracei unhas liñas. O psicanalista tomaba apuntamentos e, de vez en cando, dirixíame miradas de desaprobación. Mostreille o esbozo.

El primo Ramón

-Parece que isto non funciona -dixo contrariado, tras unha breve ollada ao bosquexo-. Probaremos con outro exercicio. Concéntrese agora, cabaleiro, no seu recordo máis feliz, no seu momento de maior proximidade á felicidade. Poña todo o seu empeño en transmitirme esa idea de paraíso, faga un esforzo de abstracción e defínamo con tanto detalle como sexa posible.

-¡Dacordo! -respondín con entusiasmo. A dicir verdade, comezaba a pasarmo ben- Me vén á mente unha mesa con dous cafés fumegantes… ha unha brisa lixeira e sento o olor das follas… distingo, sobre un prato, un anaco de torta e máis alá uns miolos polos que pelexan dous paxaros dun vermello intenso. Podería asegurar que é Nova York… Pero eu nunca estiven en Nova York! Todo volve ser confuso…

Tras uns segundos, comecei a debuxar de novo para mostrar a ese home a imaxe que se me revelara como o paraíso. Á fin e ao cabo, pensei, ¿quen mellor que outro eu para axudarme a resolver o paradoxo?

El primo Ramón

O desgusto dese home parecía aumentar a medida que avanzaba a sesión. Miroume con severidade antes de agarrar con evidente irritación a folla que lle ofrecía e apoiala na mesa de noite que tiña ao seu lado -outro delicado moble de Perriand, observei-. Deseguido, púxose de pé e comezou a falar mentres camiñaba en círculo polo cuarto.

-Cabaleiro, estou disposto a axudarlle a superar esa rara aversión súa ás palabras, que derivou nunha enfermiza querencia polo debuxo. Pero necesito unha maior cooperación pola súa banda…

Serviuse un café e deulle un pequeno sorbo, con aire solemne. Miroume dende arriba durante uns segundos, esperando comprobar o efecto das súas palabras. A continuación, deixouse caer de novo na súa cadeira:

-Talvez sexa máis doado se se concentra vostede nunha frase… -dixo pensativo- Iso é! Dígame unha cita que memorizase vostede nalgún momento da súa vida e non fose capaz de apartar da súa mente dende entón. Todos temos unhas cantas.

-Dende logo -concedín-. Recordo unha frase de Borges, esa que comeza: Un home proponse a tarefa de debuxar o mundo…

-¡Por favor! -interrompeume- ¡Evite falar de debuxo! ¿Acaso non pensa vostede noutra cousa? Leo no seu currículo que estudou arquitectura. Eu tamén… Vaya, e curiosamente, nas mesmas datas ca vostede… -observou pensativo- Puede que mesmo coincidísemos.

Tratei de evitar que se decatase de que eramos a mesma persoa. Citei con precipitación a primeira frase sobre arquitectura que se me veu á memoria:

-Recordo aquilo que dixo o mestre Scarpa: Só podo ver as cousas se as debuxo.

-¡Cálese! -exclamou- Es evidente que vostede é un enfermo crónico… e, o que é máis grave, logrou que volva aflorar en min esa mesma obsesión -engadiu con profundo abatemento-. Si, cabaleiro: antes ca vostede, eu sufrín o azoute dese desvarío.

-Non mo podo crer… -repliquei con falsa sorpresa.

-Si. Aínda conservo algúns debuxos deses que antes coleccionaba de xeito enfermizo. Mire este incrible debuxo de Piranesi.

Sacou do seu peto un puñado de follas engurradas. Separounas, estendeu unha delas e, ao punto, estendeu o seu brazo cara a min para mostrarma.

Le Carceri d´Invenzione, Giovanni Battista Piranesi

-No seu momento cheguei a posuír unha considerable colección de debuxos de arquitectos rusos -continuou, melancólico-. Vexa esta marabilla de Chernikhov, deléitese co alarde de virtuosismo de Brodsky e Utkin…

Cycle Architecture of Bridges, Iakov Chernikhov
Wandering Turtle, Alexander Brodsky e Ilya Utkin

Durante uns segundos, ambos os dous contemplamos extasiados as reproducións que o psicanalista sacara do seu peto. A onírica paisaxe de Brodsky presentábase aos nosos ollos como resposta ao dramatismo das carceri de Piranesi, mentres as audaces liñas de Chernikhov parecían a punto de rebelarse contra o estatismo do papel…

-Conservo tamén este outro debuxo de Cedric Price -continuou, sen apartar a vista das follas- Tenga, bote unha ollada.

Museum in Lincoln,Cedric Price

A forza sintética desas escasas liñas captou a miña atención como antes fixeran as outras imaxes. Analicei con calma o bosquexo de Price, ao tempo que proclamaba a súa mestría a viva voz. O psicanalista mirábame agora con aprobación.

-Ben, cabaleiro -dixen-. Se hei de ser sincero, eu tamén gardo no meu peto algunhas estampas.

No acto, saquei unhas follas arrebujadas do peto do meu pantalón. Había alí esbozos de Sverre Fehn, de Utzon e de Pietilä. Había mesmo un debuxo de Sota e outro de Sáenz de Oíza que non recordaba ter gardado. Examinounos con detemento durante varios minutos ata que, de pronto, me dixo:

-Se non lle importa, gustaríame quedar con eses debuxos que fixo ao vostede ao inicio da sesión… Por motivos estritamente profesionais, por suposto.

-Iso non é posible, cabaleiro -respondín con firmeza-. Debo levarmos. Resulta evidente que non é vostede psicanalista, así que buscarei un profesional que poña remedio a esta loucura.

En realidade, só quería recuperar eses debuxos para engadirlles un pouco de cor. Iso, pensei, melloraría o resultado. Collinos sen titubos da mesa de noite. O outro eu miroume, esbozando un sorriso compracente.

-Cabaleiro -dixo con serenidade-, témome que nin vostede nin eu temos remedio.

Borja López Cotelo. Doutor arquitecto

A Coruña. febreiro 2014

Borja López Cotelo

Borja López Cotelo, arquitecto por la ETSAC desde 2007, y doctor por la UdC desde 2013.

follow me

Arquivado en: artigos, Borja López Cotelo

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,