O principio da cidade postmoderna [Der Himmel über Berlin] | Miquel Lacasta


Der Himmel über Berlin

“É marabilloso, vivir só en espírito, e día a día, eternamente, dar fe do espiritual nas persoas. Pero ás veces fártome da miña existencia espiritual eterna. Entón quixese deixar de flotar eternamente polas alturas, quixese notar que teño peso, que se anulara a ausencia de fronteiras, e ligarme á Terra.
A cada paso, e a cada ráfaga de vento, gustaríame poder dicir:
“Agora, agora, e agora!”
E xa non dicir máis “dende sempre” ou “eternamente”.
Sentarme na cadeira libre nunha partida de cartas. Que me saúden… aínda que sexa cun pequeno movemento de cabeza.

Sempre que participamos en algo, foi finxindo. finximos que nunha velada de loita, nos dislocaban a cadeira… finximos que pescábamos en compañía… finximos que nos sentabamos na mesa, e bebiamos e comiamos… Que nos servían cordeiro asado e viño nas tendas do deserto… só o finxiamos. Non é que queira ter un fillo, nin plantar unha árbore. Pero que agradable debe ser, volver a casa logo dun día pesado, e dar para comer ao gato, como fai Philip Marlowe. Ter febre, mancharse os dedos de negro ao ler o xornal, entusiasmarse non só por cousas espirituais, senón polas comidas, polo contorno dunha caluga, por unha orella.
Mentir. Como un bellaco. Notar que o esqueleto móvese contigo ao camiñar.
Supoñer as cousas, por fin, en lugar de sabelo todo. Poder dicir: “Ah! ¡Oh!” e “Ai!”, en lugar de “sí” e “amén”.
E por unha vez, entusiasmarse tamén co mal. Atraer cara a si -dous transeúntes- todos os demos da Terra. E por fin, lanzarse a cazar no mundo.
Desmelenarse.
Ou por fin saber que se sente, cando che quitas os zapatos baixo a mesa, e descalzo, moves os dedos. Así…
Estar sos.
Deixar que todo ocorra
.1

Sempre crin que este texto, sonsacado do guión da película de 1987 Der Himmel über Berlin é o manifesto perfecto da cidade postmoderna. En realidade é fácil interpretar que a figura abstracta e desmaterializada do anxo non é máis que unha alegoría, unha sublimación do concepto de cidade.

Lido o texto de novo, coma se dunha cidade/personaxe tratásese, enténdense os anhelos por desembarazarse da existencia espiritual eterna, e caer en mans da apatía, o engano, a indiferenza, a deserción, a sustitución do principio de convicción polo principio de sedución, atributos todos eles da cidade postmoderna en tanto que son atributos descarnadamente humanos. En definitiva, a cidade postmoderna é a que se permite vivir nun tempo presente, un tempo colapsado onde é posible dicir agora, e xa non dicir máis “dende siempre” ou “eternamente”.

Máis aínda.

As reflexións de Damiel, o anxo que interpreta Bruno Ganz, achéganse ao drama real da cidade moderna cando afirma que sempre que participamos nalgo, foi finxindo. Golpe brutal.

A cidade moderna despersonalizada sempre foi incapaz de dislocarse a cadeira nunha velada de loita, ou incapaz de sentarse na mesa e beber e comer, ou pescar en compañía…, é dicir a cidade moderna nada dunha lóxica funcional/maquínica, incorrupta nas súas consideracións morais, insatisfactoria para dar cabida á vida, á domesticidad das relacións humanas, ao amor? acábase convertendo nun inferno.

Feliz paradoxa a que Wenders propón, o ceo é o inferno. A gaiola inmaculada da planificación moderna baseada no “si” e no “amen” transfórmase nun pesadelo espiritual.

Para rematar a idea de que o guión de Der Himmel über Berlin é unha obra/manifesto fundacional da cidade postmoderna basta chegar ao final do texto proposto. Non podo imaxinar unha mellor concentración de significados en tan poucas palabras. Deixar que todo ocorra. Non hai mellor slogan, mellor proposta para que a cidade ábrase ás lóxicas dunha postmodernidad desprejuiciada, aberta, fresca, intuitiva, valente, ética e estética pero nunca moral.

Si hai algún principio rector na cidade moderna e na planificación urbanística ao uso (do que aínda hoxe somos vítimas) é precisamente evitar que ocorra o que non ten que ocorrer. O urbanismo como método de control social, como sistema de orde, como negación do poliédrico, o contradictorio, o complexo funcionou en términos condicionales. Todo está programado para configurar as condicións óptimas para que ocorra o planificado, o previsto, o inicialmente pretendido e que esas mesmas condicións fagan imposible o feito de que ocorra todo o demais.

Por iso proclámaa Deixar que todo ocorra, parece a antesala dun salto, unha gran salto intelectual.

De novo un salto ao baleiro, como o de Yves Klein, un salto cara a un novo xeito de entender a cidade, un salto de escala intelectual, un salto de escala nas aspiracións.

De novo un salto.

Os anxos da obra de Wender retrátanse, como Klein retratouse, no momento xusto de saltar ao baleiro, e con ese salto inauguran unha nova realidade, unha nova lóxica, un novo xeito de pensar, construír e habitar a cidade.

A imaxe de cabecera promocional da película do director alemán non é outra que a de Damiel, xusto no segundo anterior ao momento en que salta ao baleiro. Xusto no instante en que decidido, está disposto a perder a espiritualidad eterna e caer nas garras da humanidade perecedera.

Xusto no momento, que mediante o acto máis radical que poida imaxinarse, saltar ao baleiro, se re-inaugura unha nova cidade, Berlín, antesala de todas as cidades postmodernas do mundo.

Miquel Lacasta. Doutor arquitecto
Barcelona, maio 2012

Notas:

1 Guión de Der Himmel über Berlin, escrito polo autor teatral e escritor Peter Handke, o guionista Richard Reitinger e o cineasta Wim Wenders.

Es cofundador en ARCHIKUBIK y también en @kubik – espacio multidisciplinario. Obtuvo un Ph.D. con honores (cum laude) en ESARQ Universitat Internacional de Catalunya UIC y también fue galardonado con el premio especial Ph.D (UIC 2012), M.arch en ESARQ Universitat Internacional de Catalunya, y se graduó como arquitecto en ETSAB Universitat Politècnica de Catalunya . Miquel es profesor asociado en ESARQ desde 1996. Anteriormente, fue profesor en Elisava y Escola LAI, y también en programas de postgrado en ETSAB y La Salle. Fue arquitecto en la oficina de Manuel Brullet desde 1989 desde 1995.

 

follow me

Arquivado en: arte, capturas, cine, Miquel Lacasta Codorniu

Tags: , , , , , , , , , ,