O oficio dos signos | Marcelo Gardinetti

No dicir de Immanuel Kant, a arquitectura concrétase como unha arte das formas, un coñecemento previamente concibido dun obxecto que aínda que debe responder a unha utilidade, como feito artístico non está rexido por un fin determinado e polo tanto, a súa forma non ten o seu principio na natureza senón nun fin arbitrario. Esa arbitrariedad considerada como un elemento de valor per se, establece o punto basal na narración arquitectónica de John Hejduk. Un relato fundado en exercicios pictóricos-morfológicos cimentados na deformación das formas cúbicas, a incorporación do muro como elemento de deseño e en infinitas expedicións ao carácter plástico da obra de Le Corbusier.

Wall House 2, John Hejduk | Fotografía: Liao Yusheng

Nese argumento, o cubo desnaturalizado e o plano terminan por compoñer os signos principais da súa arquitectura, un escenario onde a Wall House 2 concierta o manifesto desas concepcións. Deseñada en 1973 por encargo do paisaxista Arthur Edward Bye, o proxecto establécese na confrontación de dous eixes nos que o muro participa como elemento ordenador: un eixo horizontal onde o muro actúa como elemento conector e outro en sentido vertical onde o muro actúa como barreira. Esta disposición de planos consolida a intención de illar o programa en espazos autónomos, onde o muro defínese como un elemento simbólico, non estructural, que propicia unha tensión dinámica. Pero ademais representa o tempo no momento de paso, un paso fugaz arrogado por Hejduk na delgadez do tabique.

Fronte á irrupción dos volumes, o protagonismo do plano promueve o criterio de unidade. As entidades que en aparencia emerxen do muro como corpos en voladizo instalan unha iconografía na que cada volume adopta un signo propio, en correspondencia cunha función particular. Esta autonomía exáltase na separación entre piso e teito de cada volume e ratifícase na irrupción de elementos transparentes entre o muro e os volumes.

Wall House 2, John Hejduk | Fotografía: Liao Yusheng

En planta, o muro desdobra as actividades. Nun dos seus lados dispón as funcións principais: dormitorio, comedor e sala de estar. No outro, as funcións de servizo: escaleiras e baños. En vertical o programa tamén se fragmenta: o primeiro nivel aloxa o dormitorio, o segundo o comedor e o terceiro a sala de estar. No outro extremo, o estudo vincúlase ao resto do programa por un longo corredor que termina na escaleira de acceso.

O interior non permite unha contemplación estática, a intención dinámica do proxecto obriga a saír dun espazo para ingresar ao outro, unha segmentación que contrasta coa interacción de espazos promovida polo movemento moderno.

Wall House 2, John Hejduk |Fotografía: Liao Yusheng

A diferenciación cromática establecida no exterior asevera a individualidade dos elementos. A elección das cores constitúe unha analogía á paleta que utilizou Le Corbusier na Maison La Roche. Hejduk era partidario de traballar con cores puras empregados ao xeito dos neoplasticistas, pero a partir de vivenciar as cores en La Roche achégoos ao gris para facelos máis suaves. Vermello, azul, amarelo, verde e violeta, así atenuados, corresponden a un volume e a unha función específica. O muro de cor gris representa a neutralidad.

Hejduk remite as cores empregadas por Le Corbusier na Maison La Roche á obra de Jean Auguste Ingres e particularmente á súa pintura “Louise de Broglie, Contesse d’Haussonville” de 1845.

Wall House 2, John Hejduk, 1973

A casa estaba destinada a construírse sobre un terreo nos arredores de Connecticut, pero unha sumatoria de inconvenientes motivou ao propietario a desistir da obra. No ano 2001, meses logo da morte de Hejduk, un proxecto empresario propiciou a súa construción na cidade de Groningen, Países Baixos.

A Wall House 2 é unha obra ambigua e contradictoria, de funcionalidad complexa, que pode valorarse con idéntica certeza como unha experiencia de vanguardia arquitectónica ou como un exercicio pictórico tridimensional. Hejduk establece un organismo que expón as partes desposuídas da súa pel. Un consumado de ideas representadas no oficio dos signos.

Marcelo Gardinetti . arquitecto

La Plata. xuño 2013

Marcelo Gardinetti

No voy a hablar de la penumbra, mejor voy a ver si puedo despertar.

follow me

Arquivado en: artigos, Marcelo Gardinetti

Tags: , , , , , , , , , ,