Discriminación urbana | Aldo G. Facho Dede

“Extensiones”. Lima, Cómas – La Balanza 2017. Autor: Elezar Cuadros
“Extensións”. Lima, Cómas – La Balanza 2017. Autor: Elezar Cuadros

Segundo a ONU, a violencia é unha forma de discriminación que inhibe a capacidade de gozar de dereitos e liberdades en igualdade. Aínda que a violencia de xénero, #ante as alarmantes cifras, é un dos temas que máis se está visibilizando hoxe, existen outros tipos de actos que afectan e poñen en perigo as nosas vidas cada día, e cuxa escala de responsabilidade supera á dun suxeito en particular. Estamos a referirnos á discriminación urbana, que case a diario cóbrase unha vida, e que é, en gran medida, consecuencia da ilegalidade e falta de planificación das nosas cidades.

Falemos de Lima, unha cidade de máis de 9 millóns de habitantes onde preto da mitade1 viven en zonas con deficiente cobertura de servizos urbanos (auga, desaugadoiro, luz, transporte público, educación, saúde, parques, etc.), con problemas de accesibilidade, ou con certo tipo de risco físico ou edilicio.

A discriminación mátanos cando temos unha emerxencia e non pode chegar a ambulancia ou os bombeiros, porque a única forma de acceder a casa do 30% da poboación é camiñando por areais ou subindo moitas escaleiras. Mátanos cando nos enfermamos por non ter auga potable, desaugadoiros ou electricidade, sendo esta a realidade de preto do 5% dos limeños. Pero tamén cando quedamos expostos a toneladas de lixo, xa sexa porque a xestión do recollo é deficiente, ou porque a pobreza lévanos a furgar nos botaderos clandestinos.

Mátanos cando a nosa casa se desmorona por estar construída sobre un terreo fráxil, ou cando lla leva o río, un huayco ou un derrube. Ou tamén porque a levantamos sen ter en conta as normas técnicas, que é a realidade de 7 de cada 10 fogares segundo cifras de CAPECO.

Mátanos cando poñemos en riscos as nosas vidas nunha combi, taxi colectivo ou mototaxi, sobre cargados de pasaxeiros e facendo carreiras para gañarlle ao outro. E non é que sexamos irresponsables, é que non temos outra alternativa para chegar ao noso traballo ou escola. Segundo o INEI,2 o 30% dos accidentes de tránsito son xerados por unidades de transporte público, que representan só o 1,5% do parque automotor.

Mátanos ao deixarnos desprotexidos #ante o accionar de delincuentes, e non só en rúas escuras, senón a plena luz do día, aglutinados nunha estreita vereda, un paradoiro colapsado, ou algunha paraxe abatida. Segundo a enquisa de Lima Como Imos do ano 2017, o principal problema dos cidadáns é a inseguridade, sendo que o principal incidente son os roubos rueiros.

Esta ilegalidade é estrutural, segundo o censo do 2007, preto da 40% da área urbana de Lima é de orixe informal, e desa porcentaxe, preto do 5% non podería ser urbanizado dado o precario da súa localización. O custo para a cidade da ausencia de políticas sostidas orientadas a planificar o seu crecemento é de miles de millóns de soles, iso porque sistematicamente consideráronse as zonas rústicas e/ou marxinais como “chan barato”, sen tomar en conta o custo da provisión dos mencionados servizos urbanos.

A cidade na que vivimos necesita accións urxentes que reduzan o noso risco para morrer, ou que, moito mellor, proxecten noso mellor vivir desde un crecemento equilibrado e en equidade. Para iso é urxente que Lima Metropolitana tome control sobre o seu territorio, regulando non só o desenvolvemento urbano, senón tamén a mobilidade, os servizos básicos e as grandes obras de infraestrutura. O feito que a cidade non conte cun Plan de Desenvolvemento que organice o seu presente para orientar o seu futuro é insustentable. Pasaron oito anos desde que o último plan venceu, e case trinta desde que se elaborou.

Como sociedade, debemos esixir a todos os candidatos o firme compromiso de retomar o control do territorio desde a planificación estratéxica, con accións inmediatas e mediatas que nos permitan proxectar o noso futuro desde o ordenamento do noso presente, e que contemple a súa revisión e adaptabilidade permanente, seguindo os constantes cambios da nosa sociedade.

O que debe motivarnos a presionar polo cambio non debesen ser só datas conmemorativas como o Bicentenario, senón a conciencia que a única forma de asegurar as nosas vidas e benestar, é traballando en conxunto por unha cidade mellor.

Aldo G. Facho Dede · Arquitecto urbanista
Lima · Xuño 2018
Autor do Blogue Habitar: Ambiente+Arquitectura+Cidade e fundador da Rede Latinoamericana de Urbanistas

Notas:

Cadro 9, Páxina 24.

2 Páxina 10

Arquitecto-urbanista, docente-investigador, convencido de que nuestro país necesita desarrollar sus ciudades en base a modelos de planificación urbana estratégicos y adaptativos, que partan desde las personas y el ambiente, y que busquen la multiplicación del bienestar y su equitativa distribución.

Arquitecto-Urbanista por la Universidad Nacional de Ingeniería (UNI-FAUA), título homologado en Argentina. Magister en Desarrollo Sustentable por la Universidad de Lanús (UNLA-FLACAM, Argentina). Estudios de Doctorado en la Universidad Politécnica de Cataluña (España). Experiencia profesional en Urbanismo, Planificación Urbana y Arquitectura, desarrollada en las ciudades de Lima-Perú, La Plata-Argentina y Barcelona-España. Ha participado en el desarrollo de proyectos y consultorías para Perú, Argentina, España, México y Brasil. Ha ganado concursos de arquitectura y diseño urbano en Perú y Argentina. Es docente del área de Urbanismo de la USAT y miembro del Consejo Consultivo de la Escuela de Arquitectura de la UDEP. Es socio de FDARQ Urbanismo + Arquitectura y editor del blog HABITAR

follow me

Arquivado en: Aldo G. Facho Dede, faro

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , ,