Construir alí | Íñigo García Odiaga

5 (100%) 1 vote[s]

Biblioteca en Thailandia, Tyin Tegnestue Architects | Fotografía: Pasi Aalto

Durante os anos precrises moitos arquitectos encheron as portadas do éxito na prensa. É talvez esta actitude a que supuxo que se equipare a profesión cunha das causas da crise e que os arquitectos non ostenten agora unha grande autoridade moral.

Evidentemente existe nestas liñas unha parte de verdade pero, se se quere oculta hai tamén outra realidade, a dos arquitectos que traballan a diario de forma esforzada para levar adiante as ilusións dos seus clientes.

Un caso extremo é o dos arquitectos comprometidos coas causas sociais, que xa non aquí, senón alí, en Asia ou en África levantan proxectos concibidos dende a óptica de Europa. Alí onde o termo refuxio, a casa como protección, adquire todo o seu significado, arquitectos como os noruegueses de TYIN traballan levando arquitectura imaxinativa, pero chea de calidade.

Biblioteca e baños en Thailandia, Tyin Tegnestue Architects | Fotografía: Pasi Aalto

No ano 2008 crearon unha organización humanitaria para construír casas aos adolescentes orfos, bibliotecas de pobo e baños públicos, coa poboación local e dentro das condicións necesarias para protexer o medio.

En xaneiro de 2009, TYIN recrutou 15 estudantes de arquitectura da NTNU para asistir a un taller en Thailandia, e mellorar as instalacións do Orfanato Safe Haven, baixo a dirección do profesor Sami Rintala. As dúas necesidades básicas eran a de crear unha biblioteca e un edificio de servizos sanitarios. O edificio sanitario debía cubrir as necesidades básicas, como baños, hixiene persoal e lavandaría. Existía xa un de dimensións mínimas construído no lugar, e este foi o punto de partida para a nova casa de baños.

O novo volume divídese en dúas partes, unha tapiada de pedra e formigón que se pecha sobre si mesma e xera os espazos interiores para as funcións máis íntimas. No centro colócase un cuarto de baño, que se abre ás plantacións de teca existentes detrás do edificio. A pesar de que esta sala se utiliza para o lavado do corpo, está parcialmente aberta ás vistas da paisaxe xa que no pobo Karen culturamente este acto de limpeza se realiza de forma conxunta. Unha fachada inclinada de bambú corre ao longo do lado longo do edificio e permite a construción dun corredor protexido do sol que conecta todas as estanzas.

Baños en Tailandia, Tyin Tegnestue Architects | Fotografía: Pasi Aalto

O edificio da Biblioteca encóntrase sobre unha base de pedra do lugar, as paredes de pedra e formigón pulido protexen o edificio da calor durante o día, mentres que a fachada aberta de lamas de bambú cara ao oeste ofrece unha boa ventilación. Con madeira local construíuse unha armazón robusta que xera un espazo na cuberta separado da humidade na época de chuvias e que se adopta como espazo de lectura.

Os estantes corren ao longo das paredes aumentando a inercia destas, mentres que a fronte se abre á paisaxe xerando unha especie de escenario que permite a realización de diferentes actividades. A área de entrada xeral crea un espazo confortable entre exterior e interior, e amplíase cara ao exterior nunha especie de terraza separada do chan.

Isto cargou o edificio cun papel importante como lugar de reunión e é utilizado amplamente para o xogo, a estanza ou a realización de actividades conxuntas.

Escola en Bangladesh, Anna Heringer

Outro caso similar é o de Anna Heringer, unha arquitecta licenciada en 2004 na Universidade de Linz, Austria. Baixo a idea de que a arquitectura é un mecanismo para mellorar a vida e que ten a capacidade de estimular a confianza da xente, trasladouse a Rudrapur, un pequeno pobo da zona máis rural de Bangla Desh, onde construíu o seu proxecto fin de carreira, unha escola levantada con barro e bambú. Este traballo levouse a cabo coa cooperación dos artesáns locais e coa implicación de toda a comunidade, o que ademais de dotar á rexión dun equipamento necesario como unha escola, fortaleceu o sentimento de pertenza e de identidade cultural local.

O edificio enche de alegría a planta baixa mediante unhas cortinas cheas de cor. Os dous pisos da escola primaria xurdiron dunha profunda comprensión dos materiais locais e dunha sincera conexión coa comunidade local. A súa innovación reside na adaptación dos métodos e materiais tradicionais de construción para a creación de espazos contemporáneos, cheos de luz, así como espazos informais para os nenos, nos que estes poidan experimentar o desfrute do xogo. Materiais terrestres, tales como o barro, a arxila e a palla se combinan con elementos máis lixeiros, como paus de bambú e cordas de amarre de nailon para dar forma a unha construción que se ocupa da sostibilidade e do equilibrio coa natureza dun xeito exemplar. A solución de deseño non pode ser replicable, é o contrario á arquitectura do dispendio, onde o lugar non importa.

As condicións locais determinan o resultado final, porque este nace precisamente dese aproveitamento do coñecemento acumulado nun lugar. O deseño permite novas solucións para utilizar o profundo coñecemento do contexto local e das formas de construción tradicionais.

Escuela en Bangladesh, Anna Heringer

O resultado final destes esforzos voluntarios son edificios moi dignos de arquitectura contemporánea que máis alá dos seus fermosos espazos, teñen o valor do colectivo e do humano, xa que supoñen unha aprendizaxe, tanto para os nenos aos que serven coma para os que participaron na súa construción. Este modelo e non o que desembocou na crise, pode ser entendido como un modelo de esperanza para a construción axeitada e sostible a nivel mundial.

íñigo garcía odiaga . arquitecto

san sebastián. xuño 2012

Artigo publicado en ZAZPIKA 2012.07.15

Íñigo García Odiaga

Arquitecto. Editor de NOMU. 1/5 del estudio de arquitectura VAUMM. Vivo en Donosti.

follow me

Arquivado en: artigos, Íñigo García Odiaga

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , ,