Construcción Espacial | Íñigo García Odiaga


La Congiunta Museum (1992) de Peter Märkli | Fotografía: Jeroen Meijer

Se se intentase resumir nunha palabra cal é o fin último da arquitectura, desde un punto de vista académico, o acordo sería imposible, pero sen dúbida, unha das palabras con maior consenso sería o término espazo.

O espazo, a construción dun interior illado da contorna, pode entenderse como o primeiro paso da arquitectura, da súa elaboración. É innegable que a actualidade da disciplina é moito máis complexa e rica, pero por contra algúns edificios, con usos moi específicos buscan esta esencia orixinal. Dalgún xeito esa redución do proxecto, esa destilación dos seus contidos ao mínimo necesario, aporta outro xeito de facer e tamén unha relectura desde a actualidade dos xeitos máis clásicos.

La Congiunta Museum (1992) de Peter Märkli | Fotografía: Jeroen Meijer

Peter Märkli é un arquitecto suizo que vive e ensina arquitectura na ETH Zurich, unha escola de referencia a nivel europeo, desde a que Aldo Rossi lanzou na década dos oitenta a tendenza. Märkli leva anos defendendo que a arquitectura é unha linguaxe, unha lingua cunha gramática propia e antiga, coa que poder expresar novas cuestións. Así os principios do clasicismo, a materia, a escala ou a proporción levarannos á construción dun novo espazo, unha nova arquitectura, pero en continuidade con esa linguaxe propia da historia da arquitectura.

Por citar un exemplo do seu traballo, a utilización contemporánea da proporción áurea e da beleza que esta encerra, foi un dos seus principais temas de investigación. Cuestións como esta reflíctense nas súas obras, entre as que destaca o museo de escultura La Congiunta, quizais polo contraste entre a súa radical simplicidade e o importante do seu legado teórico.

Este pequeno museo, é apenas un colector de formigón, unha caixa máis ou menos elaborada na que se gardan varias esculturas. Sen luz eléctrica, sen auga corrente, sen illamento, o edificio é unicamente unha sucesión de espazos, de recintos de formigón, aos que a luz chega dende a cuberta, iluminando as salas para contemplar as esculturas do artista Hans Josephsohn.

A pesar desa sobriedade, dese minimalismo construtivo, a peza edificada por Peter Märkli está baseada no sistema de proporción áurea, regulando así a xeometría de todas as salas e de todos os elementos da arquitectura, co fin de construír un espazo esencial, depurado, no que a beleza unicamente dependa das xeometrías que definen o baleiro. É polo tanto unha arquitectura esencial, levada á súa mínima expresión, unicamente é e posúe espazo.

La Congiunta Museum (1992) de Peter Märkli | Fotografía: Jeroen Meijer

Non pode falarse aquí de tecnoloxía, de imaxe, de comfort ou de economía, para ben ou para mal, unicamente pode xulgarse o espazo. É unha arquitectura nua, sen engadidos que poidan ocultar, se é o caso, os erros.

Esta arquitectura mantén unha estreita relación coa obra de Peter Zumthor, da cal é un bo exemplo a Capela Bruder Klaus. O premio Pritzker suízo deseñou unha peza sobria, monolítica na paisaxe agrícola, para encerrar un espazo ligado á natureza sagrada e conmemorativa do patrón da rexión.

Capilla Bruder Klaus Field en Mechernich (Alemania), de Peter Zumthor | Fotografía: Samuel Ludwig

O edificio ía ser construído polos agricultores locais coas súas propias mans, o que impoñía xa de arranque unhas normas básicas de xogo das que a alta tecnoloxía construtiva quedaba excluída. Podería dicirse que o aspecto máis interesante da pequena ermida se encontran no propio método de construción.

Comezouse realizando unha choza, unha cabana cónica con 112 madeiros de árbores cortados na zona e, sobre ese amoreamento fóronse vertendo capas e capas de formigón. Ao ritmo dunha capa ao día, realizáronse 24 verteduras nun mes. Finalizadas as verteduras de formigón, prendeuse lume á estrutura de madeira, o que deixou como resultado unha cavidade oca, ennegrecida e de paredes carbonizadas, pero en definitiva, deixou baleiro o espazo que antes ocupaba.

No interior, todo queda supeditado á apertura de forma aleatoria do teito, os madeiros máis longos sobresaían do formigonado e crearon esta ventá ao ceo. A chuvia ou a luz do sol, penetran no interior da capela creando unha experiencia específica segundo a hora do día e a estación do ano. Máis alá do valor relixioso, simbólico ou mesmo paisaxístico da proposta a súa virtude está na capacidade de ter construído un espazo, un interior esencial cun repertorio mínimo de elementos.

Pode pensarse que estes dous proxectos distan moito do que se pode entender por un edificio, sen enerxía eléctrica, sen ventás, sen subministración de auga, o seu destino é máis próximo ao mundo dos monumentos ou ao das esculturas que ao da arquitectura propiamente dita, pero esta versión dos feitos supoñería un tremendo erro. Estas propostas deben interpretarse como arquitecturas en estado puro, arquitecturas que miran á antigüidade, se se quere mesmo ao arcaico ou primitivo, en busca da orixe propia da disciplina, do concepto de espazo.

Capilla Bruder Klaus Field en Mechernich (Alemania), de Peter Zumthor | Fotografía: Pietro Savorelli & Walter Mair

íñigo garcía odiaga. arquitecto

san sebastián. maio 2012

Artigo publicado 2012.05.07 _ ZAZPIKA

Íñigo García Odiaga

Arquitecto. Editor de NOMU. 1/5 del estudio de arquitectura VAUMM. Vivo en Donosti.

follow me

Arquivado en: artigos, Íñigo García Odiaga

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,