Charles Ventrillon | Óscar Tenreiro Degwitz

5 (100%) 1 vote

El Lago de Ginebra, pintado a fines de los años veinte, que miro diariamente en la sala de mi casa | oscartenreiro.com
O Lago de Chapala, pintado a fins dos anos vinte, que miro diariamente na sala da miña casa | oscartenreiro.com

Fai cincuenta anos tivemos un profesor na Facultade de Arquitectura que ensinaba a debuxar. O seu ensino nada tiña que ver con trucos ou fórmulas senón con fundamentos, co que precede ao acto mesmo de debuxar, podería dicirse. Dicíanos por exemplo que era importante observar en xeral, o cal consideraba unha virtude especial; e observar o obxecto que se quería debuxar coa maior atención, para entendelo. Buscar nel proporcións e direccións. Ritmos. Cousas todas difíciles de definir, vagas. Debuxabamos con carboncillo e usabamos atrís. Esixíanos colocarnos coa distancia adecuada fronte ao atril, medida co brazo estirado para lograr amplitude no xesto, no trazo. Falábanos de evitar o detalle, de non deixarnos levar por el sen antes esbozar a totalidade. Esixíanos moito, acosábanos case e era duro cos que crían saber, porque dicía que había que renunciar ao aprendido para moverse con liberdade. Apuntaba sempre a que buscásemos nosa propia capacidade de expresarnos. E non buscaba do seu rol de profesor razoes para ocultar o seu modo de vivir, de ver as cousas, de situarse fronte á vida.

Chamábase Charles Ventrillon-Horber e era francés, nacido en París en 1899. Mencionaba moito a esa gran figura da pintura académica francesa que foi Jean Paul Laurens (1838-1921), profesor dos nosos Arturo Michelena, Cristóbal Vermellas e talvez del, cando moi nova. Pintara moito no seu tempo europeo pero aquí o seu tema era o ensino. A súa formación afastábao das modas de entón e seica o paralizaba como artista. Ataviado cunha bata branca, era habitante permanente do taller de debuxo, cheo de reproducións de esculturas do mundo helénico. Colocábaas no centro do Taller e ás veces asignábanos os postos facéndonos debuxar en escorzo aumentando a dificultade. O discóbolo en repouso era o seu preferido polo sutil do seu ritmo. Unha vez logrei esbozalo, el eloxioume e aquí está o debuxo fronte a min, todos os días, para lembrarme un pequeno logro.

Esixencias e Ensinos.

Como un dos exercicios de comezo de curso, difícil ata para os máis hábiles, adoitaba colocar dous taburetes de debuxo entrelazados, para que estudásemos as direccións. E recomendábanos debuxar nubes. Ou rocas, porque as súas múltiples arestas, vetas, crebes, reflexos, estimulaban a precisión do trazo. Deu forma a unha constelación de esixencias e ensinos que axudaba a distinguir entre o debuxo con vida propia, que remite á complexidade do obxecto, e a simple reprodución hábil, tan común e trivial. Xa iso era de agradecer.

Amaba e estudaba a natureza. E a Venezuela, a súa xente, as súas paisaxes. Cando “Os Diaños de Yare” eran máis auténticos e ir observalos requiría unha viaxe de varias horas, en 1954, organizou unha visita de estudantes da cal quedou un documental en branco e negro imperfecto pero interesante que unha vez proxectounos. Porque practicaba o cinema. Tiña unha Paillard-Bolex de 16 mm.

Frecuentaba o mar, que gozaba na casa construída por el en Chichiriviche da Costa, onde viaxaba en jeep os fins de semana. Alí, no corredor desa casa destruída fai vinte anos por un deses deslaves do noso litoral, instalou unha especie de cadeira de pescar porque sentía especial predilección por capturar quenllas. E como a casa estaba fronte ao mar e a non máis de cen metros da beira, só tiña que pedirlle a algún dos pescadores do lugar, os seus amigos, que lle levasen anzol e carnada mar dentro e o vello (así lle diciamos, pero era mozo) quedaba pendente da alarma da cana, para encargarse da loita. Era o seu hobby preferido.

Persoas.

Ventrillon falábanos de todo nos momentos de descanso. Con frecuencia achegábanselle (sedutoras, claro), as compañeiras de curso; e el encantado. E deixaba espazo para sesións de conversación que eran como pequenos seminarios sobre a vida, as cousas e a súa obsesión, a arte. Xunto a Edoardo Crema, profesor italiano que nos falaba do Renacemento, citaba a Vasari e fíxonos comprar a Historia da arte de Pijoan, abríronnos a ese mundo. Crema era máis convencional pero non menos disposto a sinalar o importante.

E o ser alleo a convencionalismos facía que Ventrillon incursionara en temas mundanos. Unha vez díxome,

quere saber como será a muller que lle interesa?

Observe á súa nai. Pensei que deixara paso a unha certa misoxinia, pero agora enténdoo mellor, a mocidade pode ser un disfrace.

Moitos o vimos con inmensa gratitude. Hoxe reitéroo, e non o digo por ser amable co recordo, senón porque en momentos adolescentes cando uno dúbida das súas capacidades ou de escoller o camiño equivocado, a presenza de quen orienta enfrontándoche con rigor ás túas limitacións sen deixar de sinalar as túas virtudes, teñen unha importancia excepcional.

Charles Ventrillon é unha proba máis da importancia das persoas na educación, é o meu tema destes días. Por encima de métodos, programas ou intencións pedagóxicas. En certo xeito a súa presenza nos dous primeiros anos da carreira, resumía a dimensión humanística do oficio de arquitecto. E desde que deixou de ser profesor nas nosas aulas, inxustamente separado da súa cátedra pola explosión de lugares comúns ideolóxicos (populistas, claro) á caída de Pérez Jiménez, a súa ausencia non puido ser suplida ou compensada. Pero acolleuno desde entón a Facultade de Ciencias onde ditou a cátedra de Debuxo para Biólogos e publicou un librito con ese nome, que segue á venda. Morreu na súa casa da Pastora en 1977. Alí visiteino unha vez, con desexos de dicirlle que fora o meu Mestre. Non se se o logrei. Hoxe lémbroo con palabras que me parecen poucas. E sei que son o portavoz de moitos.

Óscar Tenreiro Degwitz, Arquitecto.
Venezuela, setembro 2011,
Entre lo Cierto y lo Verdadero

Óscar Tenreiro Degwitz

Es un arquitecto venezolano, nacido en 1939, Premio Nacional de Arquitectura de su país en 2002-2003, profesor de Diseño Arquitectónico por más de treinta años en la Universidad Central de Venezuela, quien paralelamente con su ejercicio ha mantenido ya por años presencia en la prensa de su país en un esfuerzo de comunicación hacia la gente en general de los puntos de vista del arquitecto acerca de los más diversos temas, entre los cuales figuran los agudos problemas políticos de una sociedad como la venezolana. Tenreiro practica así lo que el llama el “pensamiento desde y hacia la arquitectura”, insistiendo en que lo hace como arquitecto en ejercicio, para escapar de los estereotipos y cautelas propios de la “crítica arquitectónica”. Respecto a la cual no oculta su desconfianza, que explica recurriendo al aforismo de Nietzsche sobre el crítico de arte “que ve el arte desde cerca sin llegar a tocarlo nunca”.

Arquivado en: arte, artistas, capturas, Óscar Tenreiro Degwitz

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , ,