Carles Martí e o María Moliner | Luis Gil Pita

Diccionario de uso del español. 3ª ed. María Moliner
Diccionario de uso do castelán. 3ª ed. María Moliner

Perdoarédesme e en especial a quen no fondo dedico estas breves palabras, a nada científica aproximación destas liñas á “arquitectura escrita” de Carles Martí. Con toda seguridade, o seu rigor e extremo pudor nunca admitirían un texto como o presente. Aínda así, nesta ocasión vou contradicir ao profesor…

Como tantos outros, tiven a breve oportunidade, e gran sorte de atopar na figura de Carles Martí a orientación e os consellos como referencia, ao comezo dunha investigación e tese. Foi o noso primeiro encontro unha reunión no seu estudo de Barcelona, da que gardo un agradecidísimo recordo tanto polo humano da súa atención como polas sinceras opinións e directo enfoque en torno ao tema que eu tentaba presentar a estudo. Falamos das pautas e ritmos deste tipo de traballos, da amplitude do abordable, do extremo perigo de escoller temas xenéricos, e xa que este novo arquitecto ía camiño de Holanda, por culpa do tema que había escollido, da traizón de J.J.P. Oud ao Movemento Moderno…

Recordo, aínda hoxe e de maneira frecuente todos os seus consellos, aínda que o máis básico, case un lategazo sotiano, téñoo presente cada día de práctica profesional e moi especialmente cando chega a hora de escribir (en concreto, e como excepción, hoxe non seguirei o seu consello) sobre cuestións ligadas á arquitectura. Con todo agarimo e atención recomendoume xa que era a hora do inicio do traballo, conseguir un bo dicionario, quizais o María Moliner, explicoume. Alí entrarás en contacto coa etimoloxía e a semántica, coa linguaxe máis breve e básico, denso e conciso dos significados illados das palabras, sen contaminación, que haxan de compoñer os parágrafos e sentenzas máis amplas por vir para organizar as ideas e o que en realidade quérese expresar.

Carlos Martí Arís, arquitecto
Carlos Martí Arís, arquitecto | Fonte: upc.edu

Nun único disparo, puxérame nas mans a pista máis importante, fiarse da orixe e sentido primeiro das palabras coas que imos traballar, antes e ao mesmo tempo, de estudar os datos, de investigar os acontecementos, como dicindo o resto importa, pero xa non tanto, se ao comezo está todo máis claro. Carles Martí buscaba naquela só aparente obviedad, a de ir buscar a un dicionario, un redescubrir constante do básico, á maneira de Cornelis van Eesteren, que se regalaba como unha chamada de atención. Atención dirixida para arrincar con calma e perspectiva centrada no realmente importante, as palabras e o pensamento sosegado… O dicionario como punto de partida, como matemática liberada da vaidade da literatura, gramática inicial, camiñar antes que correr.

Pasados bastantes anos este -entre outros dos seus moitos consellos- segue igual de vivo, coa única diferenza de que agora adoito acompañar o uso constante da citado María Moliner, con outro dicionario para min básico, xa tan importante como o anterior: calquera dos textos académicos, científicos ou de divulgación asinados e/ou prologados por Carles Martí. A obra escrita de Carles Martí é para os estudantes e arquitectos das tres últimas décadas sinónimo de calidade, densidade e profunda honestidade. Textos narrados coma se fosen todos, pasos uns detrás doutros, esclarecedores e seguros espazos de tránsito polo oficio e os verdadeiros temas de fondo e preocupación continua á tarefa do arquitecto.

Nun breve repaso á súa bibliografía resulta imprescindible a relectura do seu clásico ?As variacións da identidade? de Edicións Serbal e tamén a do corpo editorial darevista 2C, en especial a do xa famoso e tantas veces fotocopiado nº22 de 1985 contorna a “a Liña dura do Racionalismo” que tan ben vén para facer pé nestes tempos…

Carlos Martí Arís, en el acto de distinción como 'magister honoris causa' | Fuente: upc.edu
Carlos Martí Arís, no acto de distinción como ‘magister honoris causa’ | Fonte: upc.edu

Son tamén fundamentais calquera das coleccións ou publicacións do Departamento de proxectos arquitectónicos da UPC, das que Carles Martí foi redactor e nos que aparecen sempre textos e temas escollidos relacionados co imperecedero en arquitectura, como reflexión sempre crítica aos problemas da contemporaneidad que nos tocou habitar. De igual forma, tampouco cabería mellor dirección que a súa para a xa amplísima colección Arquitesis da Fundación Caixa de arquitectos.

Para acabar leste, somero e sucinto repaso, non podemos deixar de citar o que para unha xeración de arquitectos -na procura do perdido oficio- é un dos textos capitais da pasada década, o publicado inicialmente no Circo nº 93 como “A Cimbra e o Arco”. Unha condensada e crítica dose de pensamento sobre a importancia relativa, secundaria e auxiliar da inflacionada reflexión en arquitectura, en relación á verdadeira cuestión que debe ocupar ao arquitecto, a da construción, na súa máis profundo sentido. Un texto que cruza en diagonal tantas cuestións de peso, presentándoas case sen citalas, que cada unha dos seus relecturas vólvese unha lección diferente.

Finalmente -a pesar do persoal destas palabras- quedo tranquilo ao saber que cada vez que entro nun texto de Carles Martí, fágoo coa total tranquilidade de que alí un atopa a radicalidad, a ciencia e a sinxeleza coa que o María Moliner ábrenos e regala cada palabra para logo poder compoñer o mundo… un mundo seguramente menos importante.

Luis Gil Pita, arquitecto
Santiago de Compostela, xaneiro 2009

Texto publicado orixinalmente no blogue da desaparecida biblioteca do COAG.

Bibliografía.

Martí Aris, Carles con Xavier Monteys Edt 2C Construcción da Cidade. La linea Dura, El ala radical del racionalismo 1924-34. Barcelona. 1985

Martí Aris, Carles y varios. As formas da residencia na cidade moderna. Edt E.T.S.A.B. Barcelona 1991.

Martí Aris, Carles. As variacións da identidade. Edt Serbal Barcelona. 1993.

Martí Aris, Carles. As variacións da identidade. Fundación Caja de Arquitectos. 1994.

Martí Aris, Carles Edt DPA. A casa Binuclear según Marcel Breuer. Barcelona. 1997.

Martí Aris, Carles. A cimbra e o arco. Circo nº 93 Edt Emilio muñón, Luis Moreno Mansilla, Madrid. 2002.

Martí Aris, Carles A Cimbra e o arco. Recopilación de artículos. Fundación Caixa de arquitectos. Barcelona. 2005.

Luis Gil Pita

Arquitecto por la ETSA de A Coruña en 1997, desde ese año colabora en el estudio de Manuel Gallego Jorreto hasta 1999. Becado de investigación en Holanda en 2000-1, con un estudio sobre lo fronterizo y liminar en arquitectura, por la Diputación de A Coruña, fue posteriormente Profesor invitado en el área de proyectos de la Facultad de Arquitectura de Guimaráes, Universidade do Minho, del 2001 hasta el 2007. Desde el inicio de su carrera ha publicado asíduamente artículos y ha participado como editor en diferentes publicaciones alrededor de la arquitectura.

follow me

Arquivado en: artigos, Luis Gil Pita

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , ,