Arquitectura e paisaxes nocturnas de Xoan Rivas | Luis Gil Pita

Camino, 2015, óleo/lienzo, 35 x 60 cm.
Camiño, 2015, óleo/lenzo, 35 x 60 cm.

Escribo estas liñas cunha especie de sentimento de culpa por falar dun artista e da súa obra, a que coñecín fai tempo, e a presente á que corresponde esta exposición, porque se afai a falar do obxecto artístico e do seu creador para explicalo, algo que creo no fondo é totalmente innecesario cando se experimenta unha intensa e honesta obra de arte.

Malia ese sentimento atopado, con todo, creo necesarias estas palabras para explicar, con acougo, antes que ninguén a min mesmo, certas características que hai na obra plástica de Juan Rivas, e en particular na exposición “Luz que nunca se apaga” que xeran un movemento, que funciona como unha lente que altera a respiración da mirada. Unha mirada controlada, como o enchido e baleirado dunha botella, temperada pola acción do artista que nos fai ver o mundo que nos rodea de xeito máis complexo, e que xera unha enriquecedora extrañeza na súa aprehensión. Esta extrañeza, entendida como tensión engadida ao coñecemento, é ademais dobre e prodúcese porque Juan Rivas móstranos por unha banda, unha xeografía que non reflicte a obviedad da escena exterior que retrata, subvirtiendo o sentido da paisaxe atopada para convertelo nun lugar interior, e por outro, resitúa nosa mirada, poñéndonos mentalmente no interior do cadro, nun exterior que se volveu do revés.

Así expresada, a súa acción creadora é unha forma de transcribir a natureza como un “doméstico exterior” que fai narración desde unha dialéctica contrapuesta, entre quen cre controlar a escena desde fóra, o observador, e ao mesmo tempo é incomodado por sentirse resituado ao interior do observado. Trátase, como nas obras pictóricas que aspiran de xeito consciente á imperfección, dun movemento que chega do interior do cadro, o ser da pintura. Un ser que vindo de dentro, converte o mirar exterior nunha aventura abstracta sobre o real, na que importa, e non, o que hai diante, un dato fundamental que fai de Juan Rivas un verdadeiro artista contemporáneo.

Vao, 2015, óleo/lienzo, 35 x 60 cm.
Vao, 2015, óleo/lenzo, 35 x 60 cm.

Cando Rivas traballa desde fóra, para que ese ser atrape máis tarde a nosa mirada, demostra un gran coñecemento da arquitectura, non da súa representación ou forma (algo que quixo deixar de dominar fai anos), senón dos parámetros fundacionales desta e das situacións espaciais que teñen que ver co “dominio arquitectónico”, entendido como o que as cousas ocupan no mundo. É dicir o artista sabe transcribirnos pictóricamente que é o ser e o estar, o que significan na raíz da arquitectura; control do espazo ao noso ao redor, das cousas da contorna na distancia creada por unha función a realizar, e non soamente, marcas e referencias dadas polos usos ou circunstancias practicadas neste caso desde un non lugar, a noite, a través da luz artificial. Luz localizadora que fai de referencia e desde onde se proxecta suficiente enerxía cara ao exterior, para que ao final naza a forma, dándonos a dimensión da paisaxe. Dominio na arquitectura da escena nocturna, que é tamén para o artificio da luz, buscar sitio, localizarse, situarse e asentarse, e de igual forma distribuír, reorganizar e equilibrar a natureza artificializada mediante a acción da pintura, tarefa nada fácil.

O conflito da luz artificial na noite é esta vez, para Juan Rivas, a propia arquitectura, a marca que sinala onde terminan ou empezan outros espazos colindantes, resultando da armonización dese conflito, entre o “iluminado e o apagado”, entre “o que se ve e o que queda agochado”, a natureza do cadro. Un reequilibrio de forzas que organiza a colonización dos espazos e os intersticios que permiten os pasos e movementos dos habitantes nocturnos que seremos nós.

Finalizo como empecei, grazas á tensión da formulación de Juan Rivas, con ese sentimento de certa culpabilidad enriquecido por non saber explicarme si son espectador ou habitante, si ando por fóra ou por dentro destas xeografías nocturnas que resultan da sutil procura do equilibrio ao problema do atopado e antitético, do encher e baleirar a paisaxe do día artificial na noite. Algo que só se pode producir grazas ao repensar o artista os principios elementais da natureza: botella baleira que comeza a encherse por abaixo e botella chea que comeza de baleirarse por arriba, para que ao final, baleirando ou enchendo, a forza da auténtica pintura permaneza inalterable.

Luis Gil Pita, arquitecto
Santiago de Compostela, novembro 2015

Luis Gil Pita

Arquitecto por la ETSA de A Coruña en 1997, desde ese año colabora en el estudio de Manuel Gallego Jorreto hasta 1999. Becado de investigación en Holanda en 2000-1, con un estudio sobre lo fronterizo y liminar en arquitectura, por la Diputación de A Coruña, fue posteriormente Profesor invitado en el área de proyectos de la Facultad de Arquitectura de Guimaráes, Universidade do Minho, del 2001 hasta el 2007. Desde el inicio de su carrera ha publicado asíduamente artículos y ha participado como editor en diferentes publicaciones alrededor de la arquitectura.

follow me

Arquivado en: arte, artistas, capturas, Luis Gil Pita, pintura

Tags: , , , , , , , , ,