Arquitectura sen | Íñigo García Odiaga

Museo de Arte sitúase na cidade de Ordos, 2011 | MAD Architects

Os arquitectos sentimos atracción pola arquitectura sen, ou o que é o mesmo, pola arquitectura que se desprendeu dunha das súas partes. Ao igual que noutro tipo de produtos esa sorte de proxecto sen, convértese nun procedemento light, pero que mantén todo o sabor. Moitos son os textos ou as exposicións que recollen por exemplo edificacións espontáneas, xeradas por pura necesidade e sen ningunha pretensión estilística, que adoitan recollerse baixo un título unificador de arquitectura sen arquitectos. Algo parecido sucede coas construcións derivadas do mundo industrial ou das infraestruturas, cuxa inmediatez para resolver o problema da forma máis sinxela, económica e ecoloxicamente posible, xera fascinación na arquitectura. Sen lugar a dúbidas débese á envexa lóxica albiscada ao comprobar que esas formulacións que se viron desprovistos do corpiño da disciplina arquitectónica ofrecen pola contra unha solución intelixente, contundente e nalgúns casos emocionante.

No ano 2004 Federico Soriano escribía un ensaio que recollía un peculiar visión sobre o traballo da arquitectura. Titulado “Sen Tese”, o ensaio recolle seis negacións, seis actitudes capaces de desprenderse de diferentes capas da disciplina arquitectónica. Os diferentes capítulos percorren arquitecturas sen escala, sen peso, sen detalle, sen xesto, sen planta ou sen forma.

Un dos edificios que se converteu en paradigma dos edificios sen forma é o recentemente inaugurado Museo de Arte Contemporáneo de Ordos.

Museo de Arte sitúase na cidade de Ordos, 2011 | MAD Architects

Deseñado pola oficina chinesa MAD Architects el Museo de Arte sitúase na cidade de Ordos, unha nova cidade proxectada nas chairas de Mongolia e cuxo plan mestre foi deseñado polo artista Ai Wei Wei, e busca ser un punto de encontro para unha comunidade que traballa polo mantemento das súas tradicións locais dentro dun novo contexto urbano.

Impulsado pola economía en auxe de China, o Goberno Municipal de Ordos estaba decidido a crear unha nova cidade, a decenas de quilómetros da cidade actual, nun sitio que ata hai pouco non era máis que o deserto de Gobi. O plan mestre de Ai Wei baseouse na imaxe simbólica dun sol que se levanta na pradaría, unha metáfora de rexurdir da rexión. A tradución formal desta idea resúmese nun plan radial que parte dunha praza central na que se sitúa o novo museo, como peza arquitectónica mestra e exemplo dese pretendido rexurdir.

Museo de Arte sitúase na cidade de Ordos, 2011 | MAD Architects

O proxecto foi encargado a MAD Architects cando a cidade aínda era unha fantasía. No medio da controversia arredor da cidade planeada, volveuse evidente que o museo de Ordos debía navegar ante as contradicións que emerxen cando a cultura local se encontra coas visións dunha cidade futura aínda sen concretar.

O Presidente Mao dixo unha vez, conta a memoria do proxecto, que unicamente dunha folla limpa de papel en branco pode extraerse unha imaxe máis nova e máis fermosa. É precisamente aí onde xorden os problemas para a definición formal do novo museo. Nunha tabula rasa, onde o futuro depara unha grande incerteza, é moi perigoso deseñar un edificio para o centro da cidade, alí onde a trama urbana aínda non existe, onde as referencias e o espazo urbano non existen e a duras penas sábese como onde está o “diante” e o “detrás”.

O deseño do museo foi concibido como unha reacción a este non plan da cidade. Toma a forma dun elemento compacto da natureza, irregular e informe, en contraste coa estrita xeometría do plan director. A estrutura está envolvida por pezas de metal pulido para que os reflexos e os brillos da cuncha do museo axuden a disolver a súa forma no ámbito previsto. Esta cuncha xera un grande espazo interior formando un novo espazo público para a futura cidade baixo unha cuberta protectora, onde protexerse do clima do deserto do Gobi onde se sitúa a cidade.

Inspirada no proxecto de ciencia ficción de Buckminster Fuller para cubrir a illa de Manhattan, MAD concibiu unha cuncha futurista para protexer o legado cultural e histórico da rexión e protexerse da indeterminación da nova cidade. Encapsular por unha fachada sinuosa, o museo encóntrase localizado sobre un outeiro con moi pouca altura pero a suficiente para destacar na inmensa chaira que o rodea. Un fito á fin e ao cabo no deserto e agora un dos lugares favoritos de reunión para os nenos e as familias de Ordos.

O adro, cun deseño irregular, é o espazo principal do museo. Un gran ventanal circular serve para que a luz natural entre ao interior do museo, logrando que non sexa necesario utilizar iluminación artificial durante o día. O interior está dividido en varias salas de exposicións, que se definen polas continuas paredes curvilíneas, todas se abren ao gran vestíbulo convertido en espazo público que atravesa o edificio.

O ambiente luminoso, tranquilo e fluído deste novo espazo ofrece de novo aos visitantes un espazo que fala ao igual que a imaxe exterior do edificio da ausencia de forma, ausencia de regras xeométricas claras e ausencia de xerarquías. Pero pola contra é imposible non pensar en referencias da natureza, cacto, anémonas, fungos ou outras estruturas vexetais que resumen as imaxes do orgánico.

A arquitectura pode renunciar a moitas das súas pretensións, a moitos dos seus condicionantes, pero mesmo na idea da non forma, xa existe inevitablemente, a idea previa do orgánico, do fluído, do continuo ou ilimitado. A forma do informe.

íñigo garcía odiaga . arquitecto

san sebastián. decembro 2011

Publicado en ZAZPIKA 19.12.2011

Íñigo García Odiaga

Arquitecto. Editor de NOMU. 1/5 del estudio de arquitectura VAUMM. Vivo en Donosti.

follow me

Arquivado en: artigos, Íñigo García Odiaga

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,