O seu aire | Sergio de Miguel

5 (100%) 1 vote[s]

Boceto do Colexio Maravillas, Alejandro de la Sota

En 1962, o inesquecible Sota deixounos unha xoia en Madrid.

Un ximnasio, para un colexio. Un edificio transición. Unha sección. Unha actitude. Un exercicio de bondade arquitectónica.

Había que salvar un desnivel incorporando unha ampliación ao colexio Marabillas. Resolver o chanzo. Dando un chan ao patio de xogos por arriba e unha fachada á rúa por abaixo.

E no medio un prodixio.

A memoria do proxecto explica:

“Terreo existente en forte ladeira; muros de contención graduados de formigón en masa. Diferenza de cotas entre rúa de fachada e patio superior, 12 metros. Orientación, Mediodía. Accesos, inferior desde a rúa e superior desde o patio. Soto destinado a vestiarios do ximnasio e campo de adestramento de hockey sobre patíns; planta baixa, a cancha de xogos e cuarto de profesores de ximnasia. Entreplantas primeira e segunda, congregaciones, antigos alumnos e psicotecnia. Planta alta destinada a Museos de Ciencias Naturais, Física, salas de conferencias, de xogos, de Música, lectura, etc. Patio superior para xogos ao aire libre, continuación do máis reducido, xa existente. 

Tema dominante: ximnasio cuberto.  Estrutura de formigón en sotos, de ferro o resto. Na sala, alicerces de oito metros de altura separados a seis metros, soportando vigas-ponte de 20 metros de luz. Forxados de viguetas metálicas e Viroterm, absorbente de ruídos, na liña baixa das vigas, utilizado conxuntamente como piso das plantas superiores e teito do ximnasio. Chan elástico de madeira en cancha. Tratouse de conseguir un ambiente cargado de humanidade, neutralizador da frialdade ximnástica; usáronse materiais quentes en cor e materia; foi esta a principal preocupación arquitectónica ambiental.

E Sota, anos despois, apunta:

“Este edificio do ano 62 naceu ao seu aire. Preocupados cos problemas urbanos, aprovechamiento do mal solar, económicos, non deu marxe para preocuparse por unha arquitectura determinada; por iso carece de calquera delas. Talvez sexa outra; talvez. Explicalo levaría á polémica de: Arquitectura si, Arquitectura non. Situado o volume do gimnasio propiamente dito na cota xusta, engádense polo arquitecto ao programa o sótano, as clases (cuberta do ximnasio) e a terraza (patio de xogos) na cota do Colexio. Coa elección da estrutura apropiada conséguense, no interior do ximnasio e as clases, efectos arquitectónicos.

Os miradores exteriores devólvenlle ao gran muro a escala urbana. Remátase todo con válaa de protección do patio, que xoga co conxunto e tamén é fachada.”

Deixounos os seus “efectos arquitectónicos”. Regalounos moitas leccións “cargadas de humanidade”.

Pero o máis elocuente, ao meu xuízo, é que nacese “ao seu aire”.

O seu comentario acaba dicindo:

“O ximnasio de Marabillas ten xa 22 anos. Non sei por que o fixen así pero o que si sei é que non me disgusta habelo feito. Creo que o non facer Arquitectura é un camiño para facela e todos cantos non a fagamos fariamos máis por ela que os que, apresa, séguena facendo. Entón resolveuse un problema e segue funcionando e paréceme que ninguén bota en falta a Arquitectura que non ten.”

Como facer sen facer. Como construír “sen arquitectura”. Como habitar con silencios.

Pasados xa moitos anos desde a súa desaparición, Sota segue contando.

A súa actitude de renuncia, a súa desbordante intelixencia arquitectónica, poñen ao noso alcance algo máis que “marabillosos” edificios. Poñen de relevo a existencia dunha “non arquitectura”.

O poder da negación.

O aire é de todos.

Obra do Colexio Maravillas, Alejandro de la Sota

Sergio de Miguel, arquitecto
Madrid, marzo 2010

Sergio de Miguel García

Ph.D. Arquitectura, Universidad Politécnica de Madrid, (ETSAM) 2016.
M.A. Arquitectura, Universidad Politécnica de Madrid, (ETSAM) 1990.
Profesor en la Universidad Politécnica de Madrid, (ETSAM) desde 1995.

follow me

Arquivado en: artigos, Sergio de Miguel

Tags: , , , , , , , ,