Imaxes da cidade. Transformacións no tempo | Jorge Gorostiza

Imágenes de la ciudad. Transformaciones en el tiempo Jorge Gorostiza Gangs of New
Gangs of New

As cidades, a pesar de todas as súas imperfeccións e inconvenientes, son a creación máis orixinal, notable e característica dos seres humanos. Non cabe a menor dúbida que hoxe a vida da nosa especie sobre este planeta non podería entenderse sen esas contornas edificadas onde desenvolvemos as nosas vidas.

As poboacións son como os organismos vivos: nacen, crecen e algunhas veces terminan desaparecendo, e ese desenvolvemento é completamente dinámico. A característica principal do cinema, que lle diferencia das demais manifestacións artísticas, é evidentemente a de poder reflectir o movemento, por iso é esta arte do século XX o que con maior fidelidade pode mostrar a evolución das cidades a través do tempo.

A fundación de novas poboacións ten, ante todo, unha orixe ancestral e case divino, pero non é unha actividade que cesase e tivo un florecemento no século XIX, cando os europeos invadiron territorios virxes que non lles pertencían, esta fundación foi mostrada polo cinema nun dos seus xéneros primigenios, o western, e en películas como O xuíz da forca.

Non se pode esquecer que as cidades tamén están construídas polos grupos humanos que as poboan e estes á súa vez modifícanas coas súas actividades e conflitos. Nova York non é unha excepción e así se mostra en Gangs of New, como son mostradas as aglomeracións e contradicións da gran metrópole xaponesa en Tokyo-Ga e as multitudes, grazas a cambiar a velocidade normal en Koyaanisqatsi.

Tokyo-Ga
Tokyo-Ga

Transformacións que cando son radicais e violentas, provocan nos seus cidadáns unha nova forma de habitar, como no caso dos conflitos bélicos, algo perfectamente mostrado en Alemaña, ano cero, que sucede nunha das grandes cidades do século XX, Berlín, obxecto de interesantes miradas cinematográficas, como a de Berlín sinfonía de una metrópole de 1927 así como a súa recreación e reinterpretación, Berlín Sinfonie einer Grosstadt, oitenta e cinco anos despois.

As destrucións cotiás ás veces son máis terribles que as guerras, paradoxalmente demolendo para construír outras edificacións, nas denominadas “renovacións urbanas”, como as barcelonesas de En construción e para levantar inmensas infraestruturas, como en China a presa das tres gargantas reflectida en Natureza morta e no outro extremo do mundo, en Arxentina, a cidade de Federación alagada por outra presa e convertida moitos anos despois unha atracción turística mostrada en Construción dunha cidade.

O punto de vista do creador sobre unha cidade pode ser moi persoal e peculiar, como lle sucede a Basilio Martín Patino en Madrid e a Terece Davies con Liverpool en Of Time and the City, e mesmo o cineasta pode asumir o protagonismo e ser el mesmo quen mostre a súa poboación, como fai Nani Moretti en Caro Diario, mentres pasea por Roma en moto.

Por último o futuro, no que se transformarán as cidades, algo que ten unha gran relación co momento no que se rodou a película, por iso Blade Runner ten máis paralelismos coas poboacións nos anos oitenta, que con Los Ángeles no 2019, sen perder un chisco da súa poderosa forza visual, que marabillou a todos hai xa vinte e sete anos.

Blade Runner
Blade Runner

Antes dicíase que as cidades crecen, os axentes que provocan as súas transformacións son moi variados, sobre todo, os poderes políticos e económicos; quen as idea son os urbanistas, que han de planificar ese crecemento, non o esquezamos, supeditados sempre aos poderes antes mencionados, e quen por último lévanas a cabo son os arquitectos que deseñan as edificacións, tampouco o esquezamos, tamén supeditados, pero neste caso aos promotores e propietarios.

O problema é que, aínda que a inmensa maioría das persoas vivan e morran nas cidades, habituáronse ás súas contornas urbanas e en poucas ocasións teñen o tempo necesario para reflexionar e criticar algo tan fundamental como é o lugar onde se desenvolve a súa existencia. Este ciclo é un bo momento para descubrir, analizar, recapacitar e discutir sobre as cidades, esas construcións orixinais, notables e características dos seres humanos.

Jorge Gorostiza, Doutor arquitecto.
Santa Cruz de Tenerife, xuño 2009
Autor delo blogue Arquitectura+Cine+Ciudad

Un breve texto para o programa que editou a Filmoteca Valenciana, en xullo de 2009.

Arquivado en: capturas, cine, Jorge Gorostiza

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,