Pegadas e coberturas | Miguel Ángel Díaz Camacho

Pabellón de Brasil en la Exposición Internacional de Osaka, Japón, Paulo Mendes da Rocha, 1970 | Fotografía: Fujita Architects Office
Pavillón de Brasil na Exposición Internacional de Osaka, Japón, Paulo Mendes da Rocha, 1970 | Fotografía: Fujita Architects Office

A arquitectura nace desde a minuciosa ordenación de pegadas e coberturas. En ocasións unha delas será suficiente. A pegada establécese como un vestixio, un sinal, unha grabadura ou unha emerxencia sobre a paisaxe: a terra como

“a forma máis simple da arquitectura”.1

O feito de estender ao aire unha superficie protectora, tender unha cobertura como quen tende unha ponte ou unha rede, supón unha segunda acción complementaria, pero independente, da primeira: os estratos terra – aire establecen para si mesmos unha sorte de privilexios e servidumes.

En 1949 JØrn Utzon descobre durante unha viaxe de estudo a México as plataformas mayas na península de Iucatán. Os seus debuxos mostran a autoridade do plano sobre a selva, verdadeiro instrumento xeográfico de activación da paisaxe. A montaña como unha pegada prominente, un territorio artificial, un monumento naturalizado a modo de túmulo funerario, indicio da vida valerosa do guerreiro ilustre. Doutra banda, os debuxos de nubes sobre o mar realizados polo propio Utzon en “Plataformas e Mesetas”,2 constitúen unha referencia directa á importancia da cobertura sobre o horizonte, nubes precisamente separadas deste, independentes da salinidade e o movemento das mareas, completamente libres á súa natureza.

O proxecto de Paulo Mendes dá Rocha en Osaka 1970, resolve con esmero a aproximación de ambos os estratos3. Por unha banda a terra como topografía de formas suaves e redondeadas, diriamos “de novo fermento”,4 como o pan despregado en forma de paisaxe habitada, como a cova de tempo inmemorial. Doutra banda, a cuberta de formigón levita sobre a suave xeografía desde tan só catro puntos de apoio, grazas neste caso á técnica do pre-tensado: un horizonte aéreo de orde estrutural e xeométrica completamente alleo á orografía inferior terrestre. Nubes e montañas, lixeireza e pesantez, natureza e artificio. A dialéctica hegeliana ou a arquitectura como gravitación, o xogo sabio de superposiciones baixo a luz. A arquitectura como articulación de pegadas e coberturas.

Miguel Ángel Díaz Camacho. Doutor Arquitecto
Madrid. Febreiro 2015.
Autor de Parráfos de arquitectura. #arquiParrafos

Notas:

1 Lloyd Wright, Frank. “The future of architecture“, Horizon Press, NY, 1953. Edición consultada “El futuro de la arquitectura“, Buenos Aires, Poseidón, 2008, pág. 33.

2Plataformas e Mesetas: ideas dun arquitecto danés“, JØrn Utzon 1954.

3 Pavillón de Brasil na Exposición Internacional de Osaka, Japón, Paulo Mendes da Rocha, 1970.

4 Rodríguez, Claudio. Casi unha Lenda, Barcelona, Tusquets, 2006, “Novo día”, páx. 31.

Arquivado en: faro, Miguel Ángel Díaz Camacho

Tags: , , , , , , , , , , , , ,