el primo Ramón

Retratos a través dos ollos dun miope (XII) | epR
13-01-2015 Sen comentarios

Retratos a través dos ollos dun miope (XII) | epR

José Antonio Corrales. Ou os outros tres lados do hexágono que en 1958 revolucionou a arquitectura española de posguerra dende a afastada explanada de Heysel. Corrales e Molezún. Batman e Robin. Laurel e Hardy. Romario e Bebeto. A Historia está chea de memorables parellas ben avidas. Corrales e Molezún. Pat Garrett e Billy the Kid. Hendrix e Clapton. Frazier e […]

Retratos a través dos ollos dun miope (XI) | epR
02-12-2014 Sen comentarios

Retratos a través dos ollos dun miope (XI) | epR

Ramón Vázquez Molezún suxeitando o leme, os ollos entornados, mentres a nave baila sobre as ondas rizadas da ría. Ramón Vázquez Molezún percorrendo Europa a lombos da súa Lambretta. Ramón Vázquez Molezún desperdigando hexágonos nunha planta inmensa. Ramón Vázquez Molezún debuxando seccións imposibles empolicadas a unha aba. Ramón Vázquez Molezún imaxinando unha casa mínima a carranchapernas da terra e o mar, flotante como […]

Retratos a través dos ollos dun miope (X) | epR
04-11-2014 2 comentarios

Retratos a través dos ollos dun miope (X) | epR

José Antonio Coderch de Sentmenat, aristócrata catalán, capitán Scott de la España de posguerra. Quizais chegou tarde, ou demasiado pronto. Talvez noutro lugar tería obtido un maior recoñecemento, pero na Cataluña actual foi relegado ao faiado de los antepasados incómodos. O seu primeiro bosquexo da casa Ugalde vale máis que cinco cursos de arquitectura. Construíu un Xirasol e unha casa […]

Retratos a través dos ollos dun miope (IX) | epR
02-10-2014 Sen comentarios

Retratos a través dos ollos dun miope (IX) | epR

Don Alejandro daba lebres a quen lle pedía gatos. Sota, o arquitecto, construíu aulas que flotaban sobre un ximnasio, baleirou a fachada dun goberno civil, suspendeu miradoiros vítreos sobre unha rúa vestida de pedra. Sota, o debuxante, esborranchou edificios e rostros con liñas quebradizas, escasas, agonizantes. Sota, o profesor, galego e teimado, declinou pisar a universidade que lle negara unha […]

Retratos a través dos ollos dun miope (VIII) | epR
29-08-2014 Sen comentarios

Retratos a través dos ollos dun miope (VIII) | epR

O paxaro dodo. Fehn e os seus debuxos de liña. Fráxiles, sintéticos e crípticos. Debuxos que son case nada. Exiguos trazos nos que cabe o mundo enteiro. Cosmogonía de horizontes e barcos, de soles e lúas, sempre de homes. Fehn e a súa arquitectura de sombras alongadas. O novo prodixio nórdico de Bruxelas, Venecia e Hamar. Logo, o esquecido que […]

Retratos a través dos ollos dun miope (VII) | epR
01-08-2014 Sen comentarios

Retratos a través dos ollos dun miope (VII) | epR

Gunnar Asplund e o seu némesis. Pelexa de galos Gunnar foi a bisagra entre o xélido clasicismo sueco e os ventos que sopraban do sur. Un mestre refinado e visionario. En 1915, mentres Europa se desangraba, concibiu o máis fermoso cemiterio contemporáneo. Pero Gunnar non estaba só. Ao seu lado había unha sombra embozada, esquiva mesmo para o obxectivo fotográfico. […]

A casa que no era un barco | Borja López Cotelo
07-07-2014 Sen comentarios

A casa que no era un barco | Borja López Cotelo

Falouse desta casa como un barco a punto de facerse ao mar1. Quizais pola súa situación, nese fino fío que separa terra e mar, ou talvez por aquela foto descolorida de Ramón Vázquez Molezún aferrado ao leme dun barco, protexendo o seu cranio cun gorro de la. Pero todos sabemos que esa casa non é un barco, do mesmo modo que […]

Retratos a través dos ollos dun miope (VI) | epR
03-07-2014 Sen comentarios

Retratos a través dos ollos dun miope (VI) | epR

Ave mariña Todos recordan a Jørn Utzon como un home alto. Pero en realidade non o era. Utzon parecía descomunal porque viviu sobre unha plataforma, como as que vira en México ou en Xapón na súa xuventude; e dende ela mirou atrás e adiante. Recoñeceu templos orientais e construcións maias; recordou as maquetas de barcos que construíra xunto ao seu […]

Retratos a través dos ollos dun miope (V) | epR
30-05-2014 Sen comentarios

Retratos a través dos ollos dun miope (V) | epR

O paxaro cuco Nado no xélido Báltico e co rostro algo picado de varíolas, a súa historia puido ser triste como a daquel Akákievich de Gógol. Pero Kahn decidiu vivir dúas vidas. Dúas vidas simultáneas, con dúas mulleres, con dúas familias. Como o paxaro cuco, sobrevoou outros ceos para buscar outros niños. Dúas vidas sucesivas, a do arquitecto intranscendente e […]

Retratos a través dos ollos dun miope (IV) | epR
28-04-2014 Sen comentarios

Retratos a través dos ollos dun miope (IV) | epR

Franky the Kid Frank creceu nunha granxa de Wisconsin. Iso foi antes de traballar con L. H. Sullivan en Chicago. Talvez ao granxeiro a cidade lle pareceu demasiado artificial e decidiu entón desmembrar a arquitectura, prologar as vivendas en descomunais beiriles máis alá dos seus muros e diluílas na natureza. Chamounas Prairie Houses. Frank creceu nunha granxa, e quizais foi […]

Retratos a través dos ollos dun miope (III) | epR
28-03-2014 Sen comentarios

Retratos a través dos ollos dun miope (III) | epR

A ave nocturna Dixéronse moitas cousas de Alvar Aalto. Que foi racionalista, que foi organicista, que loitou pola independencia de Finlandia en 1917. Que lle gustou o viño, a noite e as mulleres novas. Talvez todas sexan verdade. Iso explicaría Viipuri, Paimio, a Mairea, Otaniemi, Säynätsalo, as suas orellas e os seus dous matrimonios. Sempre recordo aquela foto na que […]

Retratos a través dos ollos dun miope (II) | epR
28-02-2014 Sen comentarios

Retratos a través dos ollos dun miope (II) | epR

O arquitecto migratorio Era el hombre de las frases cortas. Menos es más, Dios está en los detalles. Prusiano, recto, tenaz. Sus casas de ladrillo y su Pabellón Alemán no fueron suficientes para salvarlo de la fiera que devastaba Alemania. Tampoco le bastó emigrar con su Bauhaus itinerante de Weimar a Dessau y de ahí a Berlín. Rendido, Van der […]

Retratos a través dos ollos dun miope (I) | epR
28-01-2014 Sen comentarios

Retratos a través dos ollos dun miope (I) | epR

O home corvo. Un bo día, Charles-Edouard Jeanneret-Gris decidiu que, en diante, se chamaría Le Corbusier. Decidiu tamén que xa non sería suízo senón francés, e converteuse en corvo -ou foi en pega?-. Planeou ingrávido entre a escritura, a pintura e a arquitectura, pousouse nos ombros escintilantes do seu primo Pierre, de Amedeé Ozenfant ou Charlotte Perriand, e levantou o […]

Los orixes da arquitectura (IV) | epR
30-12-2013 Un comentario

Los orixes da arquitectura (IV) | epR

A miúdo pregúntome cando se comezou a falar de eficiencia enerxética. Ou, mellor, cando ese argumento se transformou en mera demagoxia e en valor absoluto capaz de xustificar proxectos mediocres. Folleando libros de Bernard Rudofsky ou Myron Goldfinger recoñecemos outro tipo de eficiencia enerxética -pero tamén económica e social- capaz de configurar paisaxes humanizadas que aínda hoxe arrepían e ilustran. […]

As orixes da arquitectura (III) | epR
29-11-2013 Sen comentarios

As orixes da arquitectura (III) | epR

Encontrámolas no lugar máis inesperado: ao dobrar a esquina, na praza do barrio, ou nese descampado que criamos descoñecido para o resto do mundo. Son as arquitecturas de autor, ostentosas ofrendas á eternidade de arquitectos estrela que resisten como obscenos recordos de tempos pasados. Hoxe xacen, na súa maioría, como febles cetáceos varados no medio da cidade. Esa mesma cidade […]

As orixes da arquitectura (II) | epR
30-10-2013 Sen comentarios

As orixes da arquitectura (II) | epR

Existe unha fisura entre o arquitecto e a sociedade. Non é exactamente un abismo, non é unha foxa profunda, pero hai algo que o separa daqueles para os cales, en última instancia, concibe os seus proxectos. Non se trata de descubrir quen ten razón senón de asumir que existe un problema de comunicación e que, ata datas recentes, pouco importaba; […]

As orixes da arquitectura (I) | epR
30-09-2013 Sen comentarios

As orixes da arquitectura (I) | epR

A arquitectura é, pola súa propia natureza, unha disciplina mediada. Ao contrario que un pintor ou un poeta, o arquitecto ve como a súa idea colle forma a través de numerosos intermediarios. É parte desa grosa pel disciplinar que fai da arquitectura un lento paquidermo ante a eclosión de novas vangardas, pero que ao mesmo tempo a protexe da vacuidade […]

De vocacións | Borja López Cotelo
16-09-2013 Un comentario

De vocacións | Borja López Cotelo

Ninguén no meu barrio coñecía a Mies Van der Rohe. Os nenos non soñabamos con ser Alvar Aalto porque o noso altar o ocupaban Bruce Lee, Rocky Balboa, Peio Uralde ou Zoran Stojadinovic. Eu, que era un pouco raro, ás veces cambiaba de obxectivo e aspiraba a suceder ao gran Sempé. Os días transcorrían entre libros de matemáticas, papeis esborranchados e horas pateando o […]

Arquitectos para o s. XXI (IV) | epR
27-08-2013 Un comentario

Arquitectos para o s. XXI (IV) | epR

Son malos tempos para vivir da arquitectura. Os días pasan sen que soe o teléfono, sen que Herbert Johnson encárguenos unhas oficinas ou o pai Couturier insista en contratarnos para construír unha capela nos Vosgos. Por iso agora é o momento de afirmar, como o altivo jornalero de Madariaga, que na miña fame mando eu. El primo Ramón Galveston, verán […]

Arquitectos para o s. XXI (III) | epR
29-07-2013 Sen comentarios

Arquitectos para o s. XXI (III) | epR

Resulta curioso pensar nos arquitectos como unha especie en perigo de extinción, pero talvez esta idea non estea moi lonxe da realidade. Polo menos nun país onde as leis, a competencia feroz e (digámoslo alto, é terapéutico) a ausencia de ética dun amplo sector da profesión cando eramos un milagre, os han ir asfixiando aos poucos. Tras xeracións imaxinando o […]

Automoribundia | Borja López Cotelo
15-07-2013 Un comentario

Automoribundia | Borja López Cotelo

Podemos mirar á Morte de face; pero sabendo, como algúns de nós saben hoxe, o que é a vida humana, ¿quen podería sen tremer mirar de fronte a hora do seu nacemento? Thomas de Quincey Primeiro tempo. A festa que cheiraba a napalm. Alí estaba o meu pai, mirándome con aprobación. O seu único fillo decidira estudar arquitectura e iso […]

Arquitectos para o s. XXI (II) | epR
24-06-2013 Un comentario

Arquitectos para o s. XXI (II) | epR

Criamos difícil que as cousas empeorasen, pero equivocabámonos. Á crise global uníuselle en España un novo marco legal que, tarde ou cedo, converterá ao arquitecto nunha figura prescindible para facer arquitectura. Quédanos o consolo de pensar que Chesterton atoparía hilarante esta paradoja, ou de recordar as palabras de Steinberg cando aseguraba que estudar arquitectura é un marabilloso adestramento para calquera […]

Arquitectos para o s. XXI (I) | epR
31-05-2013 Sen comentarios

Arquitectos para o s. XXI (I) | epR

Aínda recordo cando estudar arquitectura asegurábache un futuro. Ou iso crían todos: os teus pais mirábanche con aprobación e os teus amigos dicíanche que, a partir de entón, ti pagarías as cervexas. Agora, tras unha crise estructural e un cambio de lei no horizonte, estudar arquitectura parece haberse convertido nun capricho ou -o que é peor- nun vicio caro. Cada […]

A cidad (IV) | epR
29-04-2013 Sen comentarios

A cidad (IV) | epR

‘Mentres hai morte hai esperanza’, afirmaba Fabrizio Corbera, o lacónico príncipe da novela de Lampedusa. Con todo os cemiterios, esas cidades dos mortos, reproducen os mesmos excesos e desigualdades que as súas análogas cidades de vivos: uns han de apilarse ou compartir un exiguo pedazo de terra para que ao seu lado poidan florezcer as grandes obras da Humanidade. Quizá […]

A cidade (III) | epR
29-03-2013 Sen comentarios

A cidade (III) | epR

Fai tempo que viaxar deixou de ser unha experiencia para converterse nun negocio. O turismo é parte dun sistema que converte unha cultura en produto, un país en marca. E, por suposto, as leis do mercado esixen que todo sexa cómodo e inmediato. Con todo, as ruínas, como as cidades, non son restaurantes de comida rápida nin parques temáticos do […]

A cidade (II) | epR
25-02-2013 Sen comentarios

A cidade (II) | epR

Todo cambiou antes de que nos désemos conta. Obsesionados por satisfacer necesidades que ata hai pouco non existían, pasamos os días saltando obstáculos que nós mesmos colocamos no camiño; encomendámonos ao artificio mentres vemos como se desfigura o recordo do mundo que algún día foi. Ás veces penso que tal vez sexa demasiado tarde para mirar atrás, pero non podería […]

A cidade (I) | epR
29-01-2013 Sen comentarios

A cidade (I) | epR

Vino aquí e alá: un porto pesqueiro no medio da gran cidade. Bos Aires, Marsella, Copenhague. Mireino con desdén, como a ese xoguete que xa non uso porque me fixen maior, como ao avó calado na esquina da mesa. Esquecín preguntarme si fora antes o ovo ou a galiña. El primo Ramón Pernambuco, verán de 2013