Corpus Barga, a decoración cinematográfica | Jorge Gorostiza

 Corpus Barga en Lima. [Archivo Beatriz Suárez]
Corpus Barga en Lima | Arquivo Beatriz Suárez

Buscando unha noticia na prensa, atopei en O Sol unha crónica escrita polo seu correspondente en París, Corpus Barga, en xaneiro de 1925, publicada na sección «Teatros» e titulada «A decoración cinematográfica».

Non esperaba que este notable escritor, hoxe desgraciadamente un tanto esquecido, fose achegar algo novo aos debates sobre a escenografía, pero equivoqueime e creo que vale a pena reproducir o seu texto integramente:

No esperaba que este notable escritor, hoy desgraciadamente un tanto olvidado, fuese a aportar algo nuevo a los debates sobre la escenografía, pero me equivoqué y creo que vale la pena reproducir su texto íntegramente:

«PARÍS E XANEIRO. (Do noso redactor-correspondente.)—

Nun zarzuelón que se estreou en Opéraa, de París: “A tour de feu”, drama lírico en tres actos, do Sr. Sylvio Lazzard [sic], traxes e decoracións segundo os bosquexos do Sr. Máxime Dethomas, executadas as decoracións polo Sr. G. Mouveau, houbo unha curiosa novidade. “A tour de feu”, a torre de lume, é, está claro, un faro. É un faro de Bretaña que o torrero incendia no último acto, nunha noite tempestuosa.

Non pregunten vostedes por que. A cousa non pode ser máis natural. A novidade da obra non está na decisión que se ve obrigado a tomar o torrero despois de ver á súa esposa tirarse de cabeza ás ondas, decidida a seguir no outro mundo ao cabaleiro portugués don Jacinto, naufragado cando viña raptala. A innovación non está nas decisións dramáticas nin nas tribulacións líricas dos personaxes. Tampouco está nas decoracións teatrais do coñecido pintor señor Dethomas. A innovación está na decoración cinematográfica da tempestade do último acto.

No medio da escena levántase o faro, partido de abaixo arriba, medio faro, de modo que se acha á vista por dentro e por fóra Aos dous lados do faro dous cinematógrafos proxectan películas de tempestade. As nubes pasan por encima do faro, as ondas azoutan na base, unha luz ao fondo afógase na néboa. A primeira ilusión está lograda. Vese o interior abrigado do faro, o lume, os mobles de verdade, no medio dunha verdadeira tempestade nocturna.

Atopouse realmente un punto de vista irreal. Só o drama dos personaxes resulta falso. Non interesa, prolóngase, e a atención prolongada sobre a decoración mixta, acaba por despegar o vulto practicable, o faro, da pantalla cinematográfica. Se se mira á pantalla, o faro de madeira e papel rompe o encanto: é dunha realidade groseira. Se se mira ao faro, rompe o encanto a realidade cinematográfica das nubes e as ondas.

Teatro e cinematógrafo son dous irrealidades, inconfundibles únaa coa outra. Pero, toda irrealidad non é o contrario de toda realidade, non é pura e sen mestura?».

Antes de continuar creo que é necesario dar uns cuantos datos, La tour de feu é un drama lírico de tres actos, con música e texto de Sylvio Lazzari, estreado en 1925. Tres anos despois de que o vise Corpus Barga, montouse na Ópera de París con decorados do arquitecto Pierre Chareau. O pintor e escenógrafo Maxime Dethomas foi director artístico da Ópera de París entre 1915 e 1929, coñecía a Toulouse-Lautrec, que o retratou de costas vendo un espectáculo, e ademais foi moi amigo e logo cuñado de Ignacio Zuloaga.

Ao final engado unha fotografías da maqueta de traballo que fixo Dethomas para La tour de feu, que está no Bibliothèque nationale de France, departamento Bibliothèque-musée de l’opéra, fotografía que, xunto con outras once desde distintos puntos de vista, está na imprescindible Gallica.

En canto ao máis importante, á crónica, ademais de deixar constancia da inclusión de imaxes cinematográficas no teatro, algo que xa se realizou en varias ocasións como recurso escenográfico, é interesante a imaxe do faro seccionado no medio da súa tempestuosa contorna, con todo, Corpus Barga ten moita razón no que escribe respecto da difícil interacción entre o decorado real -aínda que «de madeira e papel» segundo el- e as imaxes en movemento da tormenta, e é notable o seu último parágrafo:

«toda irrealidad non é o contrario de toda realidade, non é pura e sen mestura?».

Maqueta de trabajo de Dethomas para La tour de feu.
Maqueta de traballo de Dethomas para La tour de feu.

Jorge Gorostiza, Doutor arquitecto.
Santa Cruz de Tenerife, agosto 2016
Autor do blogue Arquitectura+Cine+Ciudad

Arquivado en: arquitectos, capturas, cine, Jorge Gorostiza

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , ,