Arquitectura Informacional: 1963, Ivan E. Sutherland “Sketchpad: A man-machine graphical communication system” | Miguel Villegas

Light pen protype. c.a. 1963 | Fuente: Marcin Wichary
Light pen protype. c.a. 1963 | Fonte: Marcin Wichary

En 1963, Ivan E. Sutherland, presenta a súa tese “Sketchpad: A man-machine graphical communication system”, dirixida por Claude E. Shannon,, creador da Teoría da Información.

“The Sketchpad system makes it possible for a man and a computer to converse rapidly through the medium of line drawings. Heretofore, most interaction between men and computers has been slowed down by the need to reduce all communication to written statements that can be typed; in the past,we have been writing letters to rather than conferring with our computers.”

O obxectivo fundamental deste traballo de tese doutoral foi a produción dun novo sistema de comunicación cos computadores. Shutherland era consciente xa das dificultades de uso que a abstracción necesaria para programar os computadores xeraba en certo tipo de usuarios e tratou de construír un sistema de mediación que, recorrendo a procedementos naturais para os usuarios aos que trataba de chegar, liquidase ese problema cara ao exterior, cara ao usuario, pero que internamente non perdese esa capacidade de funcionamento abstracto.

Un dos puntos de inflexión que supuxo o traballo de Sutherland foi a verdadeira objetualización e posterior instrumentalización do debuxo, non como proceso, senón como unidade de contido.

“It has turned out that the properties of a computer drawing are entirely different from a paper drawing not only because of the accuracy, ease of drawing, and speed of erasing provided by the computer, but also primarily because of the ability to move drawing parts around on a computer drawing without the need to erase them.”

Isto levo a Sutherland a concibir, e aquí é onde aparece a radical importancia da súa proposta, e que cremos foi esquecida ata agora no desenvolvemento dos sistemas de CAD, un sistema de traballo no que, grazas á objetualización do debuxo e á súa consecuente capacidade de ser manipulado de forma non destrutiva, incrementouse enormemente a capacidade operativa do usuario.

“As the work has progressed, several simple and very widely applicable facilities have been discovered and implemented. They provide a subpicture capability for including arbitrary symbols on a drawing, a constraint capability for relating the parts of a drawing in any computable way, and a definition copying capability for building complex relationships from combinations of simple atomic constraints.”

Os conceptos de subdibujo, restrición, definición e copia de definición, expoñen con claridade as capacidades de articulación da información en coñecemento ou, como o denomina Sutherland, computación de procesos.

A acción gráfica pasa de ser inmediata a necesitar dunha reflexión previa que constrúa as súas estruturas internas.

“We have indicated that the vertices of the hexagon are to lie on the circle,and they will remain on the circle throughout our further manipulations. If we also insist that the sides of the hexagon be of equal length, a regular hexagon will be constructed.”

No exemplo introductorio, a construción dun hexágono regular, apreciamos como, o pensamento xeométrico que determina as regras internas ou de construción deste polígono, en Sketchpad, mediante a construción das restricións e a súa conversión nunha definición, levará a ese elemento gráfico a ter unha identidade superior que, na nosa opinión, é capaz de transcender o grafismo, non xa no plano semántico, se non no da propia realidade.

“We have said, in effect, make this line equal in length to that line. We indicate that all six lines are equal in length by five such statements. The computer satisfies all existing conditions (if it is possible) whenever we turn on a toggle switch.”

O subdibujo (subpicture) remítenos en Sketchpad á posibilidade de iterar, á fractalidad de ideas capaces de atomizarse iterativamente ata elementos infinitesimais cunha calidade simbólica idéntica ao primeiro nivel que lles dá orixe.

A restrición (constraint) non reflicte a idea de limitación se non, pola contra, está a indicar a construción de relacións conscientes e explícitas entre elementos gráficos ?partes do debuxo? xa sexa por determinacións dimensionales ou topológicas.

A copia de definición (definition copying) opera coa instrumentalización operativa do pensamento, en tanto que é capaz de obxetualizar unha operación intelectual, as restricións –independentemente da súa complexidade– almacenala e reutilizala sen limitación.

“Sketchpad drawing itself is entirely different from the trail of carbon left on a piece of paper. Information about how the drawing is tied together is stored in the computer as well as the information which gives the drawing its particular appearance. Since the drawing is tied together, it will keep a useful appearance even when parts of it are moved. It is this ability to store information relating the parts of a drawing to each other that makes Sketchpad most useful.”

As referencias á información son constantes en todo o traballo, e poida que por ese propio exceso pásenos desapercibida a súa relevancia, pero é innegable que todo o proceso que Sutherland desenvolve pasa pola necesidade de traducir a dixital as operacións intelectuais que se producen ao usar medios gráficos analóxicos.

É esta tradución a dixital, e por tanto a información, a que forza a Sutherland a crear un sistema que lle permita estruturar o que ata entón foi unha relación inmediata pensamento-debuxo.

Sutherland, a pesar do primitivo do traballo, é capaz xa de afirmar que o computador non sabe o que está a debuxar, non ten capacidade de entender a capa semántica do obxecto representado, pero se coñece e mantén as estruturas internas determinadas polo autor dos debuxos e que tamén teñen en se mesmas unha compoñente significante para a totalidade da estrutura.

“Most important of all, the computer “knows” that a “transistor” is intended at that place in the circuit. It has no need to interpret the collection of lines which we would easily recog- nize as a transistor symbol. Since Sketchpad stores the topology of the drawing as we saw in closing the hexagon, one indicates both what a circuit looks like and its electrical connections when one draws it with Sketchpad.”

Sketchpad e o proceso de deseño.

Deste xeito, Sketchpad convértese –por necesidade do seu funcionamento– nun modelo do proceso de deseño. O usuario/deseñador ten que facer explícito o proceso de pensamento –ata agora aprendido, interiorizado e xeralmente automatizado e inconsciente– que desenvolve no acto creativo.

Desde un enfoque claramente pragmático, e que se demostrou premonitorio no desenvolvemento dos modelos de deseño dixital performativo (Oxman, 2006 e 2008)1,2, Sutherland asocia a capacidade de Sketchpad de cumprir condicións xeométricas coa necesaria capacidade dun deseño de cumprir condicións de proxecto, reafirmando a súa previsible utilidade.

“The ability of Sketchpad to satisfy the geometric constraints applied to the parts of a drawing models the ability of a good designer to satisfy all the design conditions imposed by the limitations of his materials, cost, etc.”

Máis aló do gran interese que ten o relato histórico do desenvolvemento do programa que o propio autor incorpora á tese, é fundamental apuntar que este relato describe con transparencia a importancia de entender os procesos en todo traballo informacional.

Sutherland enfróntase constantemente, e descríbeo con claridade e profusión, cos conceptos de sistematización, de estruturación en cadea, de anidamiento, de relacións causa-efecto, da separación entre o xenérico e o específico, e a súa propia consciencia do primitivo do seu traballo non fai se non animalo anticipando futuras aplicacións.

Os que tivemos a sorte de gozar de materias como Estática Gráfica, non podemos deixar de asombrarnos de que, mesmo nas etapas iniciais de desenvolvemento de Sketchpad, o programa puidese ser utilizado para unha resolución moi aproximada de estruturas en celosía, chegando a anticipar o autor con seguridade que o salto á súa aplicación tridimensional era un mero problema instrumental.

Non podemos deixar de mencionar, a pesar do aparentemente anecdótico, un comentario que o autor fai como de esguello sobre a configuración da interface do sistema, neste caso aínda rodas, diales, e interruptores físicos, moi lonxe aínda das iconas ou barras de comandos dixitais dos programas actuais.

“Users get used to either sense of change about equally poorly; the major user so far (the author) still must try the knob before being sure of which way it should be turned.”

Parécenos especialmente relevante este comentario polo explícito da afirmación de Sutherland. Incluso o usuario principal, o propio autor, debe probar o dial antes de confirmar a idoneidade do seu uso.

Nos sistemas instrumentais de representación, o transcendente non é a ferramenta, se non o seu potencial.

Miguel Villegas, arquitecto
Editor en arquitextónica
Sevilla, setembro 2015

Notas:

1. Oxman, R. “Theory and Design in the First Digital Age.” Design Studies 27, no. 3 (2006): 229-265.

2. Oxman, R. “Digital Architecture as a Challenge for Design Pedagogy: Theory, Knowledge, Models and Medium.” Design Studies 29, no. 2 (In: Design Studies. (Design Studies, March 2008, 29(2):99-120); 2008-03-01, : 99

Arquivado en: faro, Lourdes Bueno - Miguel Villegas

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , ,