InicioartículosArquitectura procesual: Naturaleza y artificio | Manuel Costoya

Arquitectura procesual: Naturaleza y artificio | Manuel Costoya

El concepto de Naturaleza, entendido como constructo cultural, ha sufrido múltiples transformaciones a lo largo de la historia. A pesar de ello, tanto sus definiciones como implicaciones han sido fácilmente clasificables en grupos homogéneos. No obstante, se aprecia una mayor dificultad para la definición del concepto de Naturaleza vinculado a la cultura contemporánea debido fundamentalmente a la radical transformación que aquel ha sufrido en el último siglo.

Si bien en la antigüedad el hombre se ha sentido como parte de la Naturaleza en convivencia con otros seres vivos, el positivismo y el pensamiento moderno trasforman su visión, definiéndose a sí mismo como la especie elegida para la dominación de la Naturaleza. Los avances científicos junto con el desarrollo industrial, que alcanza su máximo esplendor en los siglos XIX y XX, confieren al hombre una capacidad artificializadora de la que hasta ese momento nunca había gozado, explotando dicha capacidad sin ningún tipo de límite prefijado.

SMITHSON, Robert. Los monumentos de Passaic, 1967 | robertsmithson.com
BURTYNSKY, Edward. Oxford tire pile 4. Westley, California, Estados Unidos. 1999 | edwardburtynsky.com
BURTYNSKY, Edward. Mines 22. Kennecott Cooper Mine. Bingham Valley, Utah. 1983. | edwardburtynsky.com

Como consecuencia de este proceso artificializador se produce una unión indisoluble entre la propia Naturaleza y el artificio producido por la actividad humana. Esto supone una radical transformación, al definir un nuevo concepto de Naturaleza en el que ésta ya no es un elemento independiente del artificio producido por la actividad humana.

Hasta mediados del s.XX, ambos conceptos de Naturaleza y artificio han mantenido una relación de independencia con distintos grados de distanciamiento. El Movimiento Moderno representa el grado máximo de dicho alejamiento, instaurando la oposición entre figura-fondo, naturaleza-artificio o paisaje-objeto como fundamento teórico común. No obstante, en la década de los 60 se produce una fuerte reacción de tipo cultural común a múltiples disciplinas, en las que el valor de la materialidad de los objetos producidos por el hombre se pone en cuestión, desviando el interés del arte hacia los ámbitos menos materiales. Surgen así nuevos movimientos artísticos tales como el Arte Procesual, el Arte Povera o el Land Art que descartan al objeto material como fin del proceso artístico para centrar su interés en procesos y relaciones que el objeto artístico establece con el observador y su entorno.

Es precisamente en esa misma década en la que la ecología reclama para si misma una función de mediación entre la actividad humana y la naturaleza, exigiendo, al igual que estaba sucediendo en otras disciplinas artísticas, la puesta en valor de los procesos que se establecen entre el objeto producido por la arquitectura y el medio en el que se sitúa, en detrimento de su propia materialidad como fin del proceso proyectual. Este posicionamiento de la ecología implica la aceptación del concepto contemporáneo de naturaleza, en el que la propia Naturaleza y el artificio forman un único sistema de relaciones.

Los procesos proyectuales empleados hasta ese momento, basados en el estatismo del objeto arquitectónico frente a un medio en constante cambio, dejan de tener vigencia debido a la necesidad de incorporar al propio objeto la incertidumbre y variabilidad presentes en su entorno, tratando de insertarse en él mediante la participación de los procesos que en él se desarrollan.

ROCHE, François. Spidernetwood. 2007. Nimes, Francia | new-territories.com

Es por ello que los nuevos mecanismos proyectuales suponen una transformación radical en el objeto de trabajo al centrar su atención en los procesos y no en los materiales que constituyen el objeto arquitectónico, transformando a éste en un “dispositivo que genere fenómenos” 1 y al arquitecto en un “gestor que proyecta procesos” 2.

ROCHE, François. Spidernetwood. 2007. Nimes, Francia | new-territories.com

El proceso de crecimiento y desarrollo de los elementos vegetales existentes en el entorno sustituye al proceso de construcción tradicional del objeto arquitectónico.

LACATON & VASSAL. Viviendas sociales en bloque plurifamiliar. 2005. Nº viviendas: 14. S= 2.262 m². Mullhouse, Francia | lacatonvassal.com

El proyecto arquitectónico define el proceso de calentamiento y la distribución del aire en el interior de las viviendas, así como su reversibilidad en función de las necesidades estacionales.

RUÍZ GELI, Enric. Pabellón plaza temática de la SED. 2008. Zaragoza. | ruiz-geli.com

El proyecto arquitectónico define y materializa el proceso de “transpiración” de la edificación, mediante la condensación y expulsión del vapor de agua presente en el aire interior.

FERNÁNDEZ, Alberto; ORTEGA, Susana. Torres atrapanieblas. 2008. Desierto de Atacama, Chile | tectonicasdigitales.com

Las torres atrapanieblas generan un proceso de condensación, conducción y depuración del agua presente en las nieblas para su utilización en la fertilización de terrenos en el desierto de Atacama.

El desplazamiento del objeto de trabajo de la arquitectura desde el propio objeto material a procesos inmateriales de intercambio con el medio, requiere la integración del conocimiento y experiencia de todas aquellas disciplinas especializadas en el estudio de ambos elementos, natural y artificial. Se produce así un desplazamiento horizontal del conocimiento de aquellas disciplinas especializadas en el estudio y preservación del medio, tales como ecología, biología, genética o medicina, y aquellas otras especializadas en la creación de objetos y sistemas artificiales, tales como la arquitectura y el urbanismo, redescubriendo de este modo la Naturaleza como una fuente inagotable de conceptos, procesos y sistemas exportables al proyecto arquitectónico.

Manuel Costoya Carro, arquitecto
Murcia, diciembre 2011

Notas:
1 ITO, Toyo. “Paisaje arquitectónico de una ciudad envuelta en una película de plástico transparente”. (1992)
2 DÍAZ MORENO, Cristina; GARCÍA GRINDA, Efrén. “Atmósfera. Materia del jardinero digital”. (2004)

The concept of Nature, understood like constructo cultural, has suffered multiple transformations along the history. In spite of it, both his definitions and implications have been easily classifiable in homogeneous groups. Nevertheless, it appreciates a major difficulty for the definition of the concept of Nature linked to the contemporary culture owed fundamentally to the radical transformation that that one has suffered in the last century.

Though in the antiquity the man has felt as part of the Nature in conviviality with other alive beings, the positivism and the modern thought trasforman his vision, being defined to yes same as the species chosen for the domination of the Nature. The scientific advances together with the industrial development, which reaches his maximum brilliance in the XIXth and XXth century, award the man a capacity artificializadora that up to this moment he had never enjoyed, exploiting the above mentioned capacity without any type of prearranged limit.

SMITHSON, Robert. Passaic’s monuments, 1967 | robertsmithson.com

BURTYNSKY, Edward. Oxford tire pile 4. Westley, California, United States. 1999 | edwardburtynsky.com

BURTYNSKY, Edward. Mines 22. Kennecott Cooper Mine. Bingham Valley, Utah. 1983. | edwardburtynsky.com

Since consequence of this process artificializador produces an indissoluble union to itself between the own Nature and the artifice produced by the human activity. This supposes a radical transformation, on having defined a new concept of Nature in which this one already is not an element independent from the artifice produced by the human activity.

Until middle of s. The XXth, both concepts of Nature and artifice have supported a relation of independence with different degrees of distancing. The Modern Movement represents the maximum degree of the above mentioned withdrawal, restoring the opposition between figure – bottom, nature – artifice or landscape – object as theoretical common foundation. Nevertheless, in the decade of the 60 there takes place a strong reaction of cultural common type to multiple disciplines, in which the value of the materiality of the objects produced by the man puts in question, turning the interest of the art aside towards the least material areas. There arise such new artistic movements like that as the Art Procesual, the Art Povera or the Land Art that they reject to the material object as end of the artistic process to centre his interest on processes and relations that the artistic object establishes with the observer and his environment.

It is precisely in the same decade in which the ecology protests for if the same function of mediation between the human activity and the nature, demanding, as it was happening in other artistic disciplines, the putting in value of the processes that are established between the object produced by the architecture and the way in the one that places, to the detriment of his own materiality as end of the process proyectual. This positioning of the ecology implies the acceptance of the contemporary concept of nature, in that the own Nature and the artifice form the only system of relations.

The processes proyectuales used up to this moment, based on the statism of the architectural object opposite to a way in constant change, stop having force due to the need to incorporate into the own object the uncertainty and variability present in his environment, trying to be inserted in him by means of the participation of the processes that in him develop.

ROCHE, François. Spidernetwood. 2007. Nimes, France | new-territories.com

It is for it that the new mechanisms proyectuales suppose a radical transformation in the object of work on having centred his attention on the processes and not on the materials that constitute the architectural object, transforming this one into a «device that generates phenomena» 1 and to the architect in a » manager who projects processes « 2 .

ROCHE, François. Spidernetwood. 2007. Nimes, France | new-territories.com

The process of growth and development of the vegetable existing elements in the environment substitutes the process of traditional construction of the architectural object.

LACATON & VASSAL. Social housings in block. 2005. Nº housings: 14. S= 2.262 m². Mullhouse, France | lacatonvassal.com

The architectural project defines the process of warming and the distribution of the air inside the housings, as well as his reversibilidad depending on the seasonal needs.

RUÍZ GELI, Enric. Pavilion thematic square of the SED. 2008. Zaragoza. | ruiz-geli.com

The architectural project defines and materializes the process of «perspiration» of the building, by means of the condensation and expulsion of the steam of present water in the interior air.

FERNÁNDEZ, Alberto; ORTEGA, Susana. Atrapanieblas Towers. 2008. Atacama Desert, Chile | tectonicasdigitales.com

The towers atrapanieblas generate a process of condensation, conduction and purification of the present water in the fogs for his utilization in the fertilization of areas in Atacama’s desert.

The displacement of the object of work of the architecture from the own material object to immaterial processes of exchange with the way, needs the integration of the knowledge and experience of all those disciplines specialized in the study of both elements, natural and artificial. There takes place this way a horizontal displacement of the knowledge of those disciplines specialized in the study and preservation of the way, such as ecology, biology, genetics or medicine, and those others specialized in the creation of objects and artificial, such systems as the architecture and the urbanism, re-discovering thus the Nature as an inexhaustible source of concepts, processes and exportable systems to the architectural project.

Manuel Costoya Carro, architect

Murcia, december 2011

Notes:

1 ITO, Toyo. “Architectural landscape of a city wrapped in a movie of transparent plastic”. (1992)

2 DÍAZ MORENO, Cristina; GARCÍA GRINDA, Efrén. “Atmosphere. Matter of the digital gardener”. (2004)

O concepto de Natureza, entendido como constructo cultural, sufriu múltiples transformacións ao longo da historia. Malia iso, tanto as súas definicións como implicaciones foron fácilmente clasificables en grupos homogéneos. No entanto, apréciase unha maior dificultade para a definición do concepto de Natureza vinculado á cultura contemporánea debido fundamentalmente á radical transformación que aquel sufriu no último século.

Aínda que na antigüidade o home sentiuse como parte da Natureza en convivencia con outros seres vivos, o positivismo e o pensamento moderno transforman a súa visión, definíndose a si mesmo como a especie elixida para a dominación da Natureza. Os avances científicos xunto co desenvolvemento industrial, que alcanza o seu máximo esplendor nos séculos XIX e XX, confiren ao home unha capacidade artificializadora da que ata ese momento nunca gozara, explotando dita capacidade sen ningún tipo de límite prefixado.

SMITHSON, Robert. Os monumentos de Passaic, 1967 | robertsmithson.com

BURTYNSKY, Edward. Oxford tire pile 4. Westley, California, Estados Unidos. 1999 | edwardburtynsky.com

BURTYNSKY, Edward. Mines 22. Kennecott Cooper Mine. Bingham Valley, Utah. 1983. | edwardburtynsky.com

Como consecuencia deste proceso artificializador prodúcese unha unión indisoluble entre a propia Natureza e o artificio producido pola actividade humana. Isto supón unha radical transformación, ao definir un novo concepto de Natureza no que esta xa non é un elemento independente do artificio producido pola actividade humana.

Ata mediados do s.XX, ambos conceptos de Natureza e artificio mantiveron unha relación de independencia con distintos grados de distanciamiento. O Movemento Moderno representa o grado máximo de devandito alejamiento, instaurando a oposición entre figura-fondo, natureza-artificio ou paisaxe-obxecto como fundamento teórico común. No entanto, na década dos 60 prodúcese unha forte reacción de tipo cultural común a múltiples disciplinas, nas que o valor da materialidad dos obxectos producidos polo home ponse en cuestión, desviando o interese da arte cara aos ámbitos menos materiais. Xorden así novos movementos artísticos tales como a Arte Procesual, a Arte Povera ou o Land Art que descartan ao obxecto material como fin do proceso artístico para centrar o seu interese en procesos e relacións que o obxecto artístico establece co observador e a súa contorna.

É precisamente nesa mesma década na que a ecología reclama para si mesma unha función de mediación entre a actividade humana e a natureza, esixindo, do mesmo xeito que estaba sucedendo noutras disciplinas artísticas, a posta en valor dos procesos que se establecen entre o obxecto producido pola arquitectura e o medio no que se sitúa, en detrimento da súa propia materialidad como fin do proceso proyectual. Este posicionamiento da ecología implica a aceptación do concepto contemporáneo de natureza, no que a propia Natureza e o artificio forman un único sistema de relacións.

Os procesos proyectuales empregados ata ese momento, baseados no estatismo do obxecto arquitectónico fronte a un medio en constante cambio, deixan de ter vixencia debido á necesidade de incorporar ao propio obxecto a incerteza e variabilidade presentes na súa contorna, tratando de inserirse nel mediante a participación dos procesos que nel se desenvolven.

ROCHE, François. Spidernetwood. 2007. Nimes, Francia | new-territories.com

É por iso que os novos mecanismos proyectuales supoñen unha transformación radical no obxecto de traballo ao centrar a súa atención nos procesos e non nos materiais que constitúen o obxecto arquitectónico, transformando a este nun “dispositivo que xere fenómenos” 1 e ao arquitecto nun “xestor que proxecta procesos” 2 .

ROCHE, François. Spidernetwood. 2007. Nimes, Francia | new-territories.com

O proceso de crecemento e desenvolvemento dos elementos vegetales existentes na contorna substitúe ao proceso de construción tradicional do obxecto arquitectónico.

LACATON & VASSAL. Vivendas sociais en bloque plurifamiliar. 2005. Nº vivendas: 14. S= 2.262 m². Mullhouse, Francia | lacatonvassal.com

O proxecto arquitectónico define o proceso de calentamiento e a distribución do aire no interior das vivendas, así como a súa reversibilidad en función das necesidades estacionales.

RUÍZ GELI, Enric. Pavillón praza temática da SED. 2008. Zaragoza. | ruiz-geli.com

O proxecto arquitectónico define e materializa o proceso de “transpiración” da edificación, mediante a condensación e expulsión do vapor de auga presente no aire interior.

FERNÁNDEZ, Alberto; ORTEGA, Susana. Torres atrapanieblas. 2008. Deserto de Atacama, Chile | tectonicasdigitales.com

As torres atrapanieblas xeran un proceso de condensación, condución e depuración do auga presente nas néboas para a súa utilización na fertilización de terreos no deserto de Atacama.

O desprazamento do obxecto de traballo da arquitectura desde o propio obxecto material a procesos inmateriales de intercambio co medio, require a integración do coñecemento e experiencia de todas aquelas disciplinas especializadas no estudo de ambos elementos, natural e artificial. Prodúcese así un desprazamento horizontal do coñecemento daquelas disciplinas especializadas no estudo e preservación do medio, tales como ecología, biología, xenética ou medicina, e aqueloutras especializadas na creación de obxectos e sistemas artificiais, tales como a arquitectura e o urbanismo, redescubriendo deste xeito a Natureza como unha fonte inagotable de conceptos, procesos e sistemas exportables ao proxecto arquitectónico.

Manuel Costoya Carro, arquitecto

Murcia, decembro 2011

Notas:

[1] ITO, Toyo. “Paisaxe arquitectónico dunha ciudad envolta nunha película de plástico transparente”. (1992)

[2] DÍAZ MORENO, Cristina; GARCÍA GRINDA, Efrén. “Atmósfera. Materia do xardineiro dixital”. (2004)

Manuel Costoya
Manuel Costoyahttp://www.manuelcostoya.com/
Es arquitecto titulado por la ETSA A Coruña desde el año 2004, completando su formación en la Escuela de Arquitectura de La Villette (París) y la Escuela Técnica Superior de Arquitectura de la Universidad Politécnica de Madrid, en la que ha cursado el Diploma de Estudios Avanzados (DEA).
ARTÍCULOS RELACIONADOS
ARTÍCULOS DEL AUTOR

1 COMENTARIO

0 0 votos
Article Rating
Suscribirse
Notificarme
guest
1 Comment
Los más recientes
Los más viejos Los más votados
Alberto Alonso Oro
Alberto Alonso Oro
12 years ago

MÁQUINAS EN EL PAISAJE · Intrusiones

Creo que cada vez me llaman más la atención los paisajes industrales y
como realmente se convierten en máquinas insertadas en el territorio.
Máquinas tamaño 1000/1 de las que podemos tener por casa. Interesa en
gran parte la falta de diseño, a veces tan insulso, la sinceridad y
eficiencia que representan.

Muchos de estos artificios paisajísticos (véase también el post anterior)
fueron resultado de estrategias militares o logísticas y funcionan como
cadenas de montaje, torres de vigilancia, grúas, refinerías flotantes,
hangares o una mezcla de todos ellos. Son en este tipo de obras de
ingeniería donde se encuentran las propuestas más arriesgadas,
necesarias y desinhibidas, al más puro estilo Archigram pero de verdad y 50 años antes.

[…]

Rafa

http://goo.gl/ZFxa44

Espónsor

Síguenos

23,683FansMe gusta
5,321SeguidoresSeguir
1,844SeguidoresSeguir
23,782SeguidoresSeguir

Promoción

También:

feedly

Columnistas destacados

Íñigo García Odiaga
87 Publicaciones0 COMENTARIOS
Antonio S. Río Vázquez
57 Publicaciones0 COMENTARIOS
José del Carmen Palacios Aguilar
54 Publicaciones0 COMENTARIOS
Aldo G. Facho Dede
50 Publicaciones0 COMENTARIOS